Adana’nın Kozan ilçesinde 30 yıldır dokuma tezgahının başında olan 52 yaşındaki Feyyaz Atar, eski kazaklardan sökülen ipleri ve kullanılmayan penyelerden kesilen kumaş parçalarını el emeğiyle kilim ve yolluğa dönüştürüyor. 10 metrekarelik dükkanda mesleğini sürdüren Atar, hem atıkları yeniden değerlendiriyor hem de unutulmaya yüz tutan dokumacılık geleneğini gelecek nesillere taşıyor.
Kozan’ın Güneri Caddesi’nde 10 metrekarelik bir dükkanda 30 yıldır kilim dokuyan Atar, ilkokuldan sonra ailesinin teşvikiyle dokuma tezgahının başına geçti. Ustasının yanında çırak olarak başladığı meslekte kalfalık ve ustalığa kadar ilerleyen Atar, yaklaşık 30 yıldır el emeğiyle üretim yapıyor. İki kız çocuğunu da bu meslekle büyüten Atar, geçmişte kadınların atıl kazakları kilim olarak değerlendirdiğini ama artık teknoloji ile birlikte yeni neslin kazakları atmayı tercih ettiği hala kilim dokutmak isteyenlerin olduğunu kaydetti.
Eski kazaklar çöpe gitmek yerine yeniden hayat buluyor
Dokumada kullanılan iplerin eski kazaklardan elde edildiğini anlatan Atar, bazı müşterilerin kazakları sökerek yumak haline getirdiğini, bazılarının ise kullanılmamış iplerle de kendilerine başvurduğunu belirtti. Atar, “Yaklaşık 30 senedir bu işi yapıyoruz. Amcamın sayesinde dokuma tezgahına verdiler. Burada başladık, bırakmadık, devam ettirdik. Genelde eski kazak söküntülerini kullanıyoruz. Bazen kendileri söküp yumak yapıp getiriyorlar. Biz de bunlardan yolluk, savan yapıyoruz. Bu bölgede hala kullanılıyor” dedi.
Dokuma ürünlerinin özellikle astım bronşiti olanların daha çok tercih ettiğini ifade eden Atar, “Özelliği daha sağlıklı olması. Bronşiti olanlar falan bunu daha çok tercih ediyor. Kullanılmış kazakların boyası da zaten çıkacağını çıkarmış oluyor. Yeni iplerden getirip yaptıranlar da var” diye konuştu.
Günde 5-6 metre yolluk dokuyor
Geleneksel dokuma tezgahında üretimin el emeğiyle sürdüğünü anlatan Atar, yolluk ve savan çeşitlerine göre farklı teknikler kullandığını ifade ederek, “Her gün 5-6 metre yolluk yapabiliyoruz. Metreyle dokuyoruz. Tek savan dediğimiz, sedir üstüne serilen ürünler var. Kilim ve yollukları çift mekik dokuyoruz. Bizi tanıyan, daha önce yaptıran müşterilerimiz var. Şehir dışından da sipariş geliyor” dedi.
Kozan’da dokumacılık yapan iki usta kaldı
Geçmişte özellikle kadınların evlerinde dokuma yaptığını, ancak bu geleneğin yeni nesilde giderek azaldığını kaydeden Atar, “Önceden bu işi kadınlar daha çok yapıyordu.Şimdikiler o kadar heves etmiyor, uğraşmıyorlar. Eski kazaklar şimdi çöpe gidiyor. Yeniler çıkıyor, fabrika işleri daha ucuz diye onlara yöneliyorlar. Şu anda iki kişi kaldık. Öbür arkadaş da bilmiyorum, bir iki seneye belki bırakabilir. Tek kalacağız” dedi.
10 metrekarelik dükkanda iki kızını büyüttü
Yıllardır aynı küçük dükkanda mesleğini sürdüren Atar, “Burası yaklaşık 10 metrekare. İki kızımız var, iki çocuk büyüttük burada. Bazen insanlar buradan geçerken ‘Burada dokumacı varmış’ diyorlar. Duyan, gören oluyor ama çırak bulamıyoruz. Gençler çalışmak istemiyor. Mesleğin geleceğini göremiyorlar. Aslında kadınlar biraz öncelik verse bu iş yürür. Ama başında işi bilen bir usta olması gerekiyor” diye konuştu.
