Manisa’nın Kırkağaç ilçesinde yetiştirilen, kendine özgü tadı, kokusu ve uzun süre bozulmadan saklanabilmesiyle ünlenen coğrafi işaretli Kırkağaç kavunu, 2026 yılında gerçekleştirilen hasadın ardından özel depolarda askıya alınarak 2027 yılının sofraları için hazırlanıyor. Aylarca muhafaza edilebilme özelliğiyle diğer kavun çeşitlerinden ayrılan tescilli lezzet, uygun saklama şartlarında kendine has aromasını ve lezzetini koruyarak kış aylarında da tüketicilerle buluşuyor.
Manisa’nın Kırkağaç ilçesinde nesillerdir yetiştirilen ve ilçenin en önemli tarımsal ürünleri arasında yer alan Kırkağaç kavunu, hasat döneminin ardından kış aylarında tüketilmek üzere depolardaki yerini aldı. Yaklaşık 10 bin dekar alanda 30 bin ton rekolte elde edilen Kırkağaç kavunu bir bölümü doğrudan satışa sunulurken, bir bölümü ise uzun süre muhafaza edilebilmesi amacıyla üreticiler tarafından özenle seçilerek depolara taşınıyor. Burada geleneksel yöntemlerle tek tek bağlanarak askıya alınan kavunlar, 2027 yılının ilk aylarında da sofralardaki yerini almaya hazırlanıyor.
Kavunlar depolarda tek tek askıya alınıyor
Kırkağaç kavununu diğer çeşitlerden ayıran en önemli özelliklerin başında uzun süre dayanabilmesi geliyor. Kalın ve dayanıklı kabuk yapısı sayesinde aylarca muhafaza edilebilen kavunlar, hasat edildikten sonra çürük ve darbelere karşı kontrol edilerek depolara yerleştiriliyor. Üreticiler tarafından iplerle bağlanan kavunlar, birbirlerine temas etmeyecek şekilde tavana kurulan düzeneklere asılıyor. Asılı durdukları yerde hava alma imkanı bulan kavunlar kış aylarında da lezzetini ve aromasını korumaya devam edebiliyor.
Yazın hasat ediliyor, kışın tüketiliyor
Türkiye’nin birçok bölgesinde kavun tüketimi yaz aylarıyla sınırlı kalırken, Kırkağaç kavunu uzun raf ömrü sayesinde kış mevsiminde de sofraları süslüyor. Özellikle yılbaşı döneminde talep gören kavunlar, uygun şartlarda saklandığında yeni yılın ilk aylarına kadar tüketilebiliyor. İlçede yıllardır sürdürülen askıda muhafaza yöntemi, Kırkağaç kavununun yalnızca hasat döneminde değil, kış aylarında da pazarlanmasına imkan tanıyor. Böylece üreticiler ürünlerini daha uzun bir döneme yayarak satışa sunabiliyor.
Avrupa Birliği tarafından da tescillendi
Kendine özgü deseni, aroması ve dayanıklılığıyla tanınan Kırkağaç kavunu, 2008 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi. 2025 yılında Avrupa Birliği’nden de coğrafi işaret tescili alan Kırkağaç kavunu, uluslararası alanda da tanınırlık kazandı. Bölgenin toprak ve iklim özellikleriyle özdeşleşen tescilli ürün, nesilden nesile aktarılan üretim geleneği ve aylarca dayanabilme özelliğiyle Kırkağaç’ın simgelerinden biri olmayı sürdürüyor.
Dikey depolama hem alan hem de tazelik kazandırıyor
Kırkağaç’ta uzun yıllardır kavun yetiştiriciliği yapan Apti Kayacık, “Kırkağaç’ımızda biz yıllardan beri kavunlarımızı bu şekilde depoluyoruz işte direk üzerinde. Direğin avantajı dikey depolama olduğu için yerden çok kazanç sağlıyor bize. Mesela bir 100 metrekare yerde aşağı yukarı 35-40 ton kavun depolayabiliyoruz. Yani aynı şekil mesela iki sıra yere bunu sermiş olsak yani 100 metrekare yerde en fazla 5 ton 6 ton kavun koyabiliriz yani. Aynı kavunu mesela yere sersek şu anda iki sıra olarak bazı yerler yapıyor bunu depolarda. Mesela iki sıra depoluyorlar. O zaman bize 500 metrekare yer lazım oluyor mesela 40 40-50 ton için. Direğin avantajı dikey depolama olduğu için oradan bize avantaj kazandırıyor ve hava aldığı için kavunun dayanma süresi artıyor” dedi.
“Şubat sonuna kadar kavun satacağız”
Kendi kavunlarının tamamını sattığını ve alıcıların şubat sonuna kadar gelip parça parça depolardan ürün çektiğini belirten Kayacık, “Şu anda sattık mesela biz bu depoyu. Şimdi alan arkadaş bunu tahmini bir tonaj belirliyor. Aramızda işte tonajda anlaştığımız zaman bir fiyat belirliyoruz neyse. Ona geçmiş oluyor bu kavun yani. O almış oluyor. Kendisi ocak ayında falan başlıyor sarmaya mesela. Şubat sonuna kadar bu kavunu yani ara ara gelip sarıyor yani burada sararaktan satıma gönderiyor yani. Mart ayına kadar dayanan da var da tabii yani Şubat ayında bizim kavun işi bayağı bir Kırkağaç’ta bitmiş oluyor yani” ifadelerini kullandı.
“Kavunun çeşidinden ziyade nerede yetiştirdiği yetiştirildiği önemli”
Bu yıl Kırkağaç’ta 30 bin tonluk bir rekolte yakalandığını belirten Kırkağaç Ziraat Odası Başkanı Emin Özarı, “Evet şimdi her yıl olduğu gibi bu sene de Kırkağaç’ımızda yine 10 bin dekar seviyelerinde kavunumuz ekildi. Yani bu artık standart gibi bir şey oldu. Yaklaşık 30 bin ton bir rekolte aldık artık hasadımızı tamamladık. Depolarımıza astık” diye konuştu.
Yüzyıllardır siyah benekli kavunların yetiştirildiğini ancak tüketicinin talepleri doğrultusunda değişikliğe gidildiğini ifade eden Başkan Özarı, “Tabii bu kavunlar tüketicilerimizin her yıl görmeye alışık olduğu kavunlar değil ama bunlar da bizim Kırkağaç’ımızın kavunları. Benekli kavun dediğimiz sarı zemin üzerine yeşil benekleri olan kavun Altınbaş çeşidimiz bizim. Yüzyıllardır o çeşidimiz ekiliyordu. Ama tüketiciler tercihi de bu yönde geliştiği için biz de üretimimizi bu yönde yapmaya başladık. Bunlar beyaz dilimli dediğimiz çeşidimiz. Bir de sarı dilimli dediğimiz çeşitlerimiz var. Bu depomuzda beyaz dilimli çeşitlerimiz var. Yani bunları görünce tüketicilerimiz bunlar Kırkağaç kavunu değil diye akıllarına gelmesin. Bence artık kavunun çeşidinden ziyade nerede yetiştirdiği yetiştirildiği önemli” ifadelerini kullandı.
“Başka bölgelerde aynı randımanı vermiyor”
Kırkağaç kavununun dayanıklılığını başka bölgelerde elde edilemediğinin altını çizen Başkan Özarı, “Allah bizim topraklarımıza hediye etmiş bu kavunu. Benden çok kavun tohumu isteyenler alıyor. Ben Türkiye’nin her tarafına gönderiyorum. Ama Kırkağaç topraklarımızda yetişen kavunların dayanıklılığı başka coğrafyalarda aynı randımanı vermiyor. Kırkağaç kavunumuzun özellikleri birinci özelliği dayanıklı olması. O da biraz önce söylediğim gibi bizim topraklarımızın yapısından kaynaklanan bir şey. İkincisi özelliği lif yapısının çok olması. Üçüncü özelliği aslında bu hepsinden önemli. Lezzeti, tadı, aroması. Bu kavunu başka coğrafyalarda ekseniz aynı lezzeti aynı tadı bulamazsınız. Benim gönderdiğim yerlerde “Başkanım biz ektik ama bizde aynı lezzet olmuyor. Neden? Hayır biz bir şeyleri yanlış mı yapıyoruz?” diye soruyorlar. Hayır yanlış yapmıyorsunuz. Doğru yapıyorsunuz. Ama bizim topraklardaki lezzeti yakalamanıza imkan yok. O bizim buralara has bir özellik yani. En büyük özelliğimiz dediğim gibi dayanıklılığı, lif yapısı ve tadı” dedi.
Avrupa Birliği coğrafi işareti alan Manisa’daki ilk tarım ürünü olduğu için de ayrıca gurur duyduklarını ifade eden Başkan Özarı, “Bir de biliyorsunuz bizim kavunumuz 2008 yılında Türkiye’de coğrafi işaretini aldı. Geçtiğimiz yıl da Türkiye’de Avrupa Birliği coğrafi işaretini alan 38. tarım ürünü. Manisa’mızda da ilk tarım ürünü. Yani bundan da övünüyoruz, gurur duyuyoruz. Haklı olarak tabii. Emeği geçenlere de çok teşekkür ediyoruz” diye konuştu.
Başkan Özarı’dan ihracatçılara çağrı
Dış piyasada Kırkağaç kavununun tüketilmediğini ancak uzun raf ömrü ve tadı ile Avrupa Birliği ülkelerine rahatlıkla gönderilebileceğini ifade eden Başkan Özarı, “Dış piyasa konusunda maalesef çok zayıfız. Hiç satamıyoruz dış piyasaya. Tamamen iç piyasada tüketiliyor. Ben bu konuda da Ege İhracatçılar Birliği’nden yardım istiyorum. Kavunumuzu gelip bizden alıp değerlendirebilirler. Mesela şimdi Avrupa ülkelerinin birçoğunda kış. Bizim kavunumuzu alıp oraya gönderse kadar kışın da yaz meyvesi yeme imkanı olacak Avrupa’daki tüketicilerin. Coğrafi işaretimiz de var. Bu yüzden yani bu vesileyle ben burada bir çağrıda bulunayım. İhracatçılarımıza Ege İhracatçılar Birliği’mize. Biz gereken desteği kendilerine veririz. Gelsinler kavunlarımıza baksınlar, incelesinler. Nakliyeye de dayanıklı kavunumuz. Raf ömrü de çok uzun. Rahatlıkla buradan Avrupa’ya gönderebilirler” dedi.
