İzmir’in Torbalı ilçesinde yetişen tonlarca domates, kurutulmak üzere kavurucu güneşin altında serilmeye başlandı. Tarlada kurutulup daha sonra işletmelerde işlenen domatesler, ortalama 170 TL’den İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi çeşitli ülkelere ihraç ediliyor.
Torbalı ovasında yetişen ve nisan ayında ekimi, temmuzda ise hasadı yapılan domatesler kurutulmak üzere güneşe serildi. Kamyonlarla tarlaya taşınan domatesler, sabahın erken saatlerinden itibaren tarlaya gelen işçiler tarafından kesilerek beyaz örtüye diziliyor. Sıralanan domatesler, müşteri talebine göre kükürtlü veya tuzlu olarak 1 hafta güneş altında bekletilerek kurutuluyor.
Ovadaki 50 bin dönümlük arazide çalışan yaklaşık bin işçi, domatesleri kavurucu sıcağın altında seriyor. Kuruyan domatesler işlenmek üzere ilçedeki fabrikalara yönlendiriliyor. İşletmelerde işlenen domatesler ise ortalama 170 TL’den İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi çeşitli ülkelere ihraç ediliyor.
Kurutulan domateslerin dünyadaki 100 farklı ülkeye gönderildiğini söyleyen Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, “Torbalı’da başlayan kuru domates üretimi yavaş yavaş ülke geneline yayılmaya başladı. Nem oranı ve güneş açısı domatesin kuruması açısından oldukça önemli. İşçi kardeşlerimiz tarafından ikiye bölünen domatesler, yaklaşık 7 gün boyunca güneşin altında kalıyor. Sonra toplanıyor ve işletmelere gönderiliyor. İşletmelerde de işlenip ihraç ediliyor. Tarıma dayalı sanayinin gelişmesini istiyoruz. Çünkü önemli bir ovanın üzerindeyiz ve çok sayıda fabrikamız var. Buradaki fabrikalarımız, burada yetişen ürünleri işleyip dünyaya ihraç etsin” diye konuştu.
“İtalyanlar kuru domatesimizi tercih ediyor”
Kuru domates için coğrafi işaret de aldıklarına değinen Olgun, “Literatürde artık ‘Torbalı kuru domatesi’ olarak geçiyor ve dünyanın her tarafında bu şekilde anılıyor. İtalyanlar kuru domatesi çok seviyor. İhracatta İtalya birinci sırada yer alıyor. Çünkü İtalyanlar bunu pizzada kullanıyor. Pizzaya tadını, lezzetini veren veya oradaki sosların temeli bizim domatesimiz. İtalyanlar özellikle bizim kuru domatesimizi tercih ediyorlar ve bu da dünyada büyük bir ilgi görüyor. Amerika Birleşik Devletleri ve Brezilya’da hamburger veya sandviçlerde kullanıyorlar. Son dönemde Hollanda’dan da çok büyük talep geldi. Hollandalılar salatada kullanıyorlar. Çiftçimiz de bu durumdan memnun” cümlelerine yer verdi.
“Rekoltede yükselme var”
Torbalı Ovası’nda bu yıl yaklaşık 50 bin dönümlük arazide domates ekildiğini aktaran Olgun, şunları kaydetti:
“Bunun tamamı kurutmalık değil, önemli bir kısmı salçaya, bir kısmı da kurutmaya gidiyor. Kurutmalığın payı gittikçe artmaya başladı, artması için de çalışmalar yapıyoruz. Ürettiği domatesin tamamını salçaya verdiği zaman fiyat düşüyor ama bir kurutma alternatifi ortaya çıktığı zaman ürünün değeri artıyor. Bu yıl rekoltede de bir yükselme var. Sezon geç başladı. Normalde biz bu görüntüleri Temmuz ayının başında yaşardık. Şuan Temmuz ayının sonunda başladı, Ağustos boyunca da devam edecek.”
“Hasatta yüzde 15’lik artış var”
Üretici Kemal Saygıner ise “Sezona 10 gün önce başladık. Geçen yıl aldığımız yağışların, özellikle Torbalı’daki yağmurların bereketini bu kez hasatta görüyoruz. Bu yıl önceki yıla göre hasatta yaklaşık yüzde 15’lik bir artış var. Her sabah yaklaşık 16 kamyon ve 320 kişilik ekibimizle sabah saat 5 gibi tarlada hasada başlıyoruz. Buraya gelen mallarımız kamyonlarla sergimize dökülüyor. Dökülen ürünlerimiz çalışanlarımız tarafından tek tek ortadan ikiye bölünüyor. Akşam saatlerinde ise bir gün önceden kesilmiş ve kurumaya hazır hale gelmiş ürünlerin toplanması gerçekleştiriliyor. Fabrikamıza gönderdiğimiz bu ham maddeyi tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirip yabancı maddelerden arındırıyoruz. Ardından kafeslerde ve soğuk havalarda müşterilerimizden gelecek siparişleri bekletiyoruz” ifadelerini kullandı.
“600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz”
Fidanların Mart ayında tarlaya dikildiğini belirten Saygıner, “Bu yıl dikim sırasında yağmur dönemi yaşandı. İlk dikiliş zamanı sel olduğu için bir 10 gün ara verildi. Dolayısıyla dikim işlerinde 10 günlük bir gecikme oldu, bu da hasada 5 gün olarak yansıdı. Geçen yıl ayın 10’unda başlamıştık, bu yıl ise ayın 15’inde hasat sürecini başlatmış olduk. Ağustos sonu ve eylülün ilk haftasına kadar tarladaki hasat devam edecek. Dikim sırasına göre kademeli olarak bu süreç ilerler. 6 günde bir olmak üzere toplam 42 günlük bir kurutma sürecimiz var. Toplamda 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates keserek yaklaşık 600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz” dedi.
