ABD ve İran arasında çatışmaların tekrar şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarındaki keskin yükseliş, enflasyon endişesine ve karamsarlığa neden oldu. Aynı gün Wall Street’in en etkili yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin yaşadığı sert düşüşler ise ABD borsalarının son bir ayın en büyük kaybını yaşamasına yol açtı.
Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların küresel petrol sevkiyatını aksatabileceği endişesi, Brent petrolün varil fiyatını 100 doların üzerine taşıyarak mayıs ayından bu yana en yüksek seviyeye ulaştırdı. Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş, ABD tahvillerinde satışlara yol açtı. Alphabet ve Tesla’nın artan harcamaların ardından şirket hisselerinde görülen sert düşüşler ise, Wall Street’i son bir ayın en büyük düşüşüne sürükledi.
ABD ile İran arasında haziran ayındaki ateşkesin bozulması ve savaşın yeniden başlaması ile Kızıldeniz’de Yemen’deki İran destekli Husilerin iki Suudi petrol tankerine saldırarak küresel petrol arzı açısından hayati önem taşıyan bir diğer uluslararası su yolu olan Babülmendep Boğazı’nı tehdit etmesi, petrol fiyatları üzerinde şok etkisi oluşturdu. Petrol varil fiyatları, kısa sürede yüzde 7 artış ile 100 doların üstüne çıktı.
Petrol rezervlerinin zaten düşük seviyelerde olduğu bir dönemde, uzun süreli bir enerji şoku yaşanmasına ilişkin endişeler, karamsarlığı artırdı. Brent petrolün bu ay yaklaşık yüzde 40 yükselmiş olması, enflasyon endişelerini artırdı.
Piyasalardaki karamsarlıktan en ağır darbeyi, uzun vadeli ABD Hazine tahvilleri aldı. Tahvil fiyatlarının düşmesiyle birlikte otuz yıllık tahvil getirisi yüzde 5,201 ile 19 yılın zirvesine doğru ilerledi. Uzun vadeli tahvillerin yönü için gösterge niteliğindeki on yıllık ABD tahvillerinin getirisi ise cuma günü itibarıyla yüzde 4,7135 ile son 18 ayın en yüksek seviyesine çıktı.
Merkez bankalarının para politikalarını sıkılaştırması bekleniyor
Bu gelişmelerle birlikte, merkez bankalarının para politikalarını gevşeteceğine ilişkin umutlar da ortadan kalkmış oldu. Piyasalar, ABD Merkez Bankası’nın gelecek hafta faiz artırma ihtimalini üçte bir olarak değerlendirmeye başladı. Yalnızca bir hafta öncesine nazaran köklü bir değişikliğe işaret eden bu yaklaşım ile birlikte yatırımcılar artık Fed’in ocak ayına kadar iki kez faiz artırımı yapacağı varsayımıyla işlem yapmaya başladı.
Asya borsalarında da sert düşüşler yaşandı
Petrol ve faizlere ilişkin derin endişeler, Asya borsalarında da sert düşüşlere yol açtı. Güney Kore’nin KOSPI endeksi yüzde 6, Japonya’nın Nikkei endeksi yüzde 2,8 geriledi.
Olumsuzluklara ek olarak, Amerikan teknoloji devlerinin artan harcamalarının ne zaman kazanca dönüşeceğine ilişkin kaygılar, durumu daha da ağırlaştırdı. Tesla hisseleri, şirketin iki yılı aşkın sürenin ardından ilk kez negatif serbest nakit akışı açıklaması üzerine yaklaşık yüzde 14 düşüş kaydetti. Yapay zeka yatırımlarını hızla artıran Google’ın ana şirketi Alphabet’in hisseleri de şirketin harcamalarının nakit gelirini aşması nedeniyle yaklaşık yüzde 7 geriledi.
Piyasalarda yaşanan kargaşa, ABD Başkanı Donald Trump’ın son küresel gümrük vergisi hamlesinin etkilerini de gölgede bıraktı. ABD’li tüketicilerin ithal ürünler için daha fazla ödeme yapmasına yol açacak kararın piyasalar üzerindeki ilk etkisi, sınırlı kaldı.
Yeni düzenlemenin daha önceden uygulamada olan ve süresi dolan yüzde 10’luk gümrük vergilerinin yerini alması nedeniyle büyük ölçüde piyasalarda belirgin bir tepki oluşmasını engelledi.
