Küresel elektrikli araç pazarının önde gelen isimlerinden Çinli otomotiv firması BYD’nin, Türkiye’de Manisa’ya kurmayı planladığı yaklaşık 1 milyar dolar değerindeki dev otomotiv fabrikası projesini askıya alması kentte yankı uyandırdı. Yatırımın bir süredir ilerlememesi ve ardından gelen “askıya alma” haberi sonrası Manisalılar, durumu farklı açılardan değerlendirdi.
BYD Başkan Yardımcısı Stella Li’nin Londra’da yaptığı açıklamalarla netleşen süreçte, şirket Türkiye’deki üretim tesisi kurulum çalışmalarının durdurulduğunu ve üretime geçiş için herhangi bir takvim bulunmadığını belirtti. Şirket içi operasyonlarda öncelik sıralamasının değiştiğini vurgulayan Li, şu anda birinci önceliklerinin Macaristan’daki yatırımlar olduğunu ifade etti. Yatırım sürecinde öngörülen ilerlemenin sağlanamaması üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nezdinde yasal süreçlerin işletilmeye başlandığı öğrenildi. Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre, firma ile imzalanan yatırım anlaşması, tarafların yükümlülükleri ve devlete sunulan teminatlar geçerliliğini koruyor.
Manisalılar kararı değerlendirdi
Yatırımın askıya alınması haberine ilişkin Manisalılar da değerlendirmelerde bulundu. Manisa’da dernek başkanlığının yanı sıra esnaflık yapan Savcı Özyolcu, “BYD fabrikasının gelmesini dört gözle bekliyorduk. Hatta Ferdi başkanımız döneminde Manisa’da kıymetli bir yerde Çin Mahallesi kurulmasına yönelik görüşmeler olmuştu. Manisa’ya gelmemeleri kendilerinin büyük kaybı olarak değerlendiriyorum. Elbette Manisa’da da işsizlik olayı var fakat bu sadece geçici bir süreliğine etkiler. Daha önceden de Volkswagen gelecekti, gelmedi bir kaybımız olmadı. Ben buradan devlet büyüklerimiz bir çağrıda bulunmak istiyorum. Çin’in BYD’si varsa bizim de TOGG’umuz var. İki büyük otomobil firmasının analizcileri Manisa’yı bu yatırıma uygun gördüler. Bizim dışarıdan yatırım bekleyeceğimize kendi yerli otomobil firmamız TOGG burayı kullanabilir. Hem Çinliler ile muhatap olmayız hem de Volkswagen’in kaprislerini çekmeyiz” dedi.
Manisalı köşe yazarı İbrahim Akbalık ise, “Manisa bir tarım memleketi, tarım şehri. Fakat son yıllarda özellikle son 20-30 yıldan sonra sanayi şehri olmaya başladı. Organize sanayi bölgemizde çok sayıda Türkiye çapında, dünya çapında fabrikalarımız var. Söz konusu firma da Manisa’ya yatırımı yapmak için gelip burada bazı girişimlerde bulundu. Hatta bildiğim kadarıyla şirket de kurdular. Manisa herhangi bir şey kaybetmez. Manisa her zaman için kazanır. Liman şehri olan İzmir’e, Çandarlı’ya yakın olmasından dolayı, verimli arazilerinden olmasından dolayı, işçi potansiyelinin çok olmasından dolayı Manisa’ya her zaman için yatırımı yapmak için sıraya giren firmalar olur. Bu firmalar BYD olur, Volkswagen olur, başkası olur hiç önemli değil. Kazanan her zaman Manisa olur. Kaybeden o yatırımı yapmayacak olan veya Manisa’ya fake atan firma kaybeder diye düşünüyorum” dedi.
Manisa’da berber esnafı Yusuf Aydın ise yatırımın askıya alınmasının üzüntü verici olduğunu belirterek, “Manisa’ya çok şey kaybettirdiğini düşünüyorum. Daha önceden de Volkswagen’le böyle bir anlaşmalar vardı. İptal edildi ve arkasından BYD geldi. Devletimiz bu konuda daha hassas olması gerekiyor. Ben bir şeyler duydum. Sosyal medya üzerinden çok emin değilim ama BYD’den yüzde 47 vergi talep edilmiş. Onlar da bu kadarını veremeyiz diye çekildiklerini okudum. Oradaki arazi yine böyle bir otomobil fabrikasına tahsis edilirse çok güzel olur. Manisa’nın daha büyük sanayilere sanayileşmeye ihtiyacı var. Manisa’da çok ciddi işsizlik var şu anda. Buna paralel olarak da vatandaşların aldığı maaşların oranları da düştü ve yüzde 80’ni artık asgari ücret geçiniyor. Geçinmek zorunda kalıyor” diye konuştu.
Fabrikaya ayrılan arazide inşaat faaliyetleri başlamadı
2026 yılının sonlarına doğru üretime başlaması planlanan fabrikaya ilişkin Manisa’nın Yunusemre ilçesi Akgedik bölgesinde, yaklaşık 1,6 milyon metrekareyi bulan dev arazide şu ana kadar şantiye kurulumu, temel kazısı ya da dikey bir inşaat faaliyeti de başlamamıştı. Geçtiğimiz yıl imzalanan anlaşmaya göre Çinli otomotiv devi BYD, Manisa’da 1 milyar dolar tutarında elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobil fabrikası ile Ar-Ge merkezi kurmayı, tesiste yıllık 150 bin araç üretmeyi ve doğrudan yaklaşık 5 bin kişiye istihdam sağlamayı taahhüt etmişti.
