Orta Doğu’da yaşanan gerilim ve ABD-İran savaşı sonrası küresel gübre ham maddesi tedarikinde yaşanan sıkıntılar, Türkiye’de yerli üretimle dengeleniyor. Eti Gübre Satış ve Pazarlama Direktörü Kürşat Akın, ham maddenin büyük bölümünü kendi entegre tesislerinden sağlayan yapıları sayesinde piyasadaki dalgalanmalardan minimum düzeyde etkilendiklerini belirterek, Türkiye’nin fosfatlı gübre ihtiyacının tamamını karşılayabilecek kapasitede olduklarını söyledi.
Dünya genelinde gübre ham maddesine erişimde ciddi sorunlar yaşandığını ifade eden Akın, Eti Bakır’ın markası Eti Gübre’nin Samsun ve Mardin’deki üretim tesisleriyle iç piyasaya güçlü bir katkı sunduklarını dile getirdi. 750 bin tonluk kompoze gübre üretim kapasitesiyle önemli bir açığı kapattıklarını vurgulayan Akın, özellikle ilkbahar dönemi için herhangi bir arz sorunu öngörmediklerini kaydetti.
“Uluslararası piyasalarda gübre fiyatları değişken”
ABD-İran Savaşı’nın sürmesiyle gübre fiyatındaki dalgalanmaların devam edeceğini ifade eden Eti Gübre Satış ve Pazarlama Direktörü Kürşat Akın, “İçinde bulunduğumuz ilkbahar dönemi için Eti Bakır’ın gübre markası Eti Gübre olarak biz hazırlıklarımızı yaptık. Hem gübreyi hem de ham maddesini kendimiz ürettiğimiz için ilkbahar döneminde bir sıkıntı yaşayacağımızı düşünmüyorum. Diğer gübre firmaları da kendi tedarik kanallarını Orta Doğu’nun dışından sağlayacakları için büyük bir sıkıntı yaşanmayacaktır. Biz gübrenin yüzde 85’ini kendi ham maddemizden üretiyoruz. Diğer firmalar ise yaklaşık olarak yüzde 50’sini ithalat yoluyla getiriyorlar. Arz-talep dengesinden kaynaklanan, ham madde ve mamul gübre arzının azalması ve Orta Doğu’daki tedarikçilerin ortadan kalkmasından dolayı gübre fiyatlarında dalgalanmalar olabilir. İlkbahar dönemi için büyük artışlar görmeyeceğiz ama daha sonraki dönemlerde eğer savaş devam ederse fiyat artışları yaşanabilir” dedi.
“Türkiye’nin fosfatlı gübre ihtiyacının yüzde 100’ünü, tüm gübre ihtiyacının da yüzde 20’sini karşılayacak durumdayız”
Ülke genelinde yılda yaklaşık 6 milyon ton gübre tüketildiğini ve fosfatlı gübre ihtiyacının tamamını karşılayacak durumda olduklarını dile getiren Kürşat Akın, “Türkiye’nin gübre tüketimi yaklaşık olarak 6 milyon ton. Bizim Mardin-Mazıdağı’ndaki fabrikamız ve Samsun’daki gübre fabrikamızda bu ihtiyacın yaklaşık olarak yüzde 20’sini, özellikle fosfatlı gübrelerde DAP dediğimiz gübrenin ise yüzde 100’ünü karşılayacak durumdayız. Mardin-Mazıdağı’nda 400 bin ton DAP üretim kapasitemiz var. Samsun tesislerimizde ise 450 bin ton. Bunu kompoze gübreye dönüştürdüğümüz zaman ise 700-750 bin ton civarında üretim kapasitemiz oluyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük özel sektör yatırımı olma özelliğine sahip Mardin-Mazıdağı’ndaki metal geri kazanım tesisimiz ve gübre entegre tesisimizi 1,2 milyar dolarlık yatırımla kurduk. Bunun dışında Samsun’da ise sadece gübre tesisine 300 milyon dolarlık yatırım yaptık. İlk başta Eti Bakır olarak bakır üreticisiyiz. Bakırın yan ürünü olarak çıkan sülfürik asidin değerlendirilmesi, katma değeri daha yüksek bir ürüne dönüştürülmesi için gübre yapmayı planladık. Bunun üzerine yatırımlarımızı gübre üzerine yoğunlaştırdık. Mardin-Mazıdağı’nda fosfat madeni var. Orada kendi sülfürik asidimizi üretiyoruz. Buradaki gübre üretiminde ham maddemizin yüzde 100’e yakınını yine kendimiz üretiyoruz. Samsun’daki tesisimizde bakır üretirken çıkan sülfürik asidi yine katma değeri yüksek olan gübreye çevirmeye karar verdik. Türkiye’nin de yaklaşık olarak yüzde 20’lik gübre ihtiyacını karşılayacak durumdayız” diye konuştu.
“Sürdürülebilir ekonomik değerler ve sıfır atık doğrultusunda gübre üretimi yapıyoruz”
Çevreye duyarlı üretim modelini benimsediklerinin altını çizen Kürşat Akın, “Eti Bakır tesislerinde üretilen sülfürik asidin değerlendirilmesi için oluşturduğumuz gübre fabrikalarında sürdürülebilir ekonomik değerler ve sıfır atık doğrultusunda gübre üretimi yapıyoruz. Eti Bakır tesislerinde üretilen sülfürik asidin katma değeri yüksek gübreye çeviriyoruz ve zaman zaman Eti Gübre markasıyla yurt dışına sattığımız da oluyor. Bunun döngüsel ekonomiye katkısının daha fazla olduğunu düşünüyoruz” şeklinde konuştu.
“Çay, şeker pancarı, mısır, ayçiçeği gibi alanlara özel niş gübreler üretiyoruz”
Birçok tarım ürününe özel gübreler de ürettiklerini belirten Kürşat Akın, her bölge ve ürüne özel paketlemelerinin de mevcut olduğunu belirterek şunları söyledi:
“İlk önce bizim değerli çiftçimizin, Türk çiftçisinin ihtiyacını karşıladıktan sonra ölü dönemlerde yurt dışına ihracatlarımız oluyor. Niş ürünler üzerine de çalışıyoruz. Bir fabrikamızın Karadeniz’de yer almasından kaynaklı olarak buradaki çay üreticisinin ihtiyacı olan 25-5-10 gübresini üretmeye başladık. Çay bahçeleri dağlık alanlarda olduğu için çiftçinin bu dağlık alanlarda gübreyi daha rahat uygulayabilmesi açısından 25 kilogramlık torbalarda üretiyoruz. Bunun yanında şeker pancarı, mısır, ayçiçeği gibi farklı tarım ürünleri için de gübrelerimiz var.”
