Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye-Afrika ticaret hacminin 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 itibarıyla 8 kat artarak yaklaşık 40 milyar dolara ulaştığını açıkladı. Türk müteahhitlerin Afrika kıtasında bugüne kadar toplam 105 milyar dolarlık 2 bin 118 proje üstlendiğini belirten Bolat, 2025-2029 döneminde tarım, enerji, madencilik, ulaştırma ve bankacılık alanlarında iş birliklerinin artırılacağını bildirdi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 6’ncı Afrika Tarım ve Gıda Sanayi Zirvesi’nde konuştu. Bakan Bolat yaptığı konuşmada Türkiye’nin Afrika ülkeleriyle ticari ve ekonomik ilişkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’nin Afrika Birliği nezdinde 2005 yılında gözlemci statüsü kazandığını, 2008 yılında stratejik ortak ilan edildiğini belirten Bolat, 2013 yılından itibaren ilişkilerin Afrika Ortaklık Politikası çerçevesinde yürütüldüğünü ifade etti.
Afrika ile ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla 2003 yılında bir strateji oluşturulduğunu hatırlatan Bakan Bolat, “Bir yol haritası olarak gördüğümüz bu strateji sayesinde Afrika ile ticari ve ekonomik ilişkilerimiz istikrarlı bir şekilde gelişirken, kıtadaki kurumsal altyapımız da önemli ölçüde güçlenmiştir” dedi.
Afrika’daki kurumsal yapılanmaya ve ticari temsilciliklere değinen Bakan Bolat, “2003 yılında Afrika kıtasında sadece 4 adet ticaret müşavirliğimiz bulunmaktayken, geldiğimiz noktada 31 Afrika ülkesinde ticaret müşavirliğimiz bulunmaktadır. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu bünyesinde kurulan 48 İş Konseyi ise özel sektörlerimiz arasında doğrudan temas ve iş birliği imkânlarını güçlendirmektedir” diye konuştu.
Türkiye’nin Afrika’daki faaliyetlerine TİKA ve Türkiye Maarif Vakfı gibi kurumların da katkı sağladığını belirten Bolat, bu stratejik vizyon sayesinde kıta ülkeleriyle siyasi, ekonomik ve sosyal iş birliğinin önemli ölçüde kuvvetlendirildiğini ifade etti.
“Türkiye-Afrika ticaret hacmi 40 milyar dolara ulaştı”
Türkiye-Afrika ticaret hacmindeki artışa dikkat çeken Bakan Bolat, “Türkiye-Afrika ticaret hacmi 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesindeyken, 2025 itibarıyla 8 kat artarak yaklaşık 40 milyar dolara ulaşmıştır. Aynı dönemde ihracatımız 2,1 milyar dolardan yaklaşık 24 milyar dolara yükselmiş, ithalatımız ise 3,3 milyar dolardan 16 milyar dolara yükselmiştir” ifadelerini kullandı.
Türk müteahhitlik sektörünün Afrika’daki faaliyetlerine ilişkin bilgi veren Bolat, “Türk müteahhitler, Afrika kıtasında bugüne kadar toplam taahhüt bedeli yaklaşık 105 milyar ABD doları olan 2 bin 118 adet proje üstlenmişlerdir” dedi.
Afrika ülkeleriyle ticari ve ekonomik ilişkilerin sürdürülebilirliği için hukuki altyapının önemine değinen Bakan Bolat, “50 Afrika ülkesi ile Ticaret ve Ekonomik İşbirliği, 33 ülke ile Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması, 19 ülke ile ise Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi anlaşmaları imzaladık. Diğer taraftan Afrika’da Fas, Tunus, Mısır, Morityus ve Sudan olmak üzere 5 ülke ile Serbest Ticaret Anlaşmamız bulunmaktadır. Bunlardan Sudan hariç hepsi yürürlüktedir” diye konuştu.
Afrika ülkeleriyle ticaret ve yatırım alanındaki kurumsal mekanizmaların geliştirilmesine yönelik çalışmalara da değinen Bolat, “Angola, Tanzanya, Nijer, Nijerya, Libya Devleti ve Güney Afrika Cumhuriyeti ile JETCO mekanizmasını hayata geçirdik. Bu ülkelerle ilk JETCO toplantılarını önümüzdeki dönemde gerçekleştirmeyi arzu ediyoruz. Güney Afrika Cumhuriyeti ile ilk JETCO toplantısının aralık ayında gerçekleştirilmesine ilişkin görüşmeler sürmektedir” açıklamasında bulundu.
Küresel ekonomide yaşanan dönüşümün Afrika ile ilişkilerde yeni bir yol haritasını gerekli kıldığını belirten Bakan Bolat, 2025-2029 Afrika Ülkeleri ile Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi kapsamında hareket edeceklerini bildirdi. Stratejinin hedeflerine ilişkin konuşan Bolat, “Afrika’ya yönelik ticaret mekanizmalarının geliştirilmesi, bölgede yeni istihdam olanaklarının oluşturulması, kıtanın altyapısının ve teknoloji tabanının geliştirilmesi, kıtanın refahının desteklenmesi gibi temel hedeflere ulaşmak amacıyla enerji ve madencilik, ulaştırma, bankacılık gibi farklı alanlarda eylemler belirledik” dedi.
Afrika ile iş birliğinde öncelikli sektörlerden birinin tarım olduğunu vurgulayan Bakan Bolat, “Afrika kıtası, dünyanın ekilmemiş tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 60’ına sahip olmasına rağmen yıllık 70 milyar ila 100 milyar dolar arasında gıda ithalatı gerçekleştirmektedir. Buğday, pirinç, mısır ve yağlar ilk sıralarda yer almaktadır” ifadelerini kullandı.
Kıtada tarım sektörünü etkileyen sorunlara dikkat çeken Bolat, kuraklık, iklim değişikliğinin etkileri, finansman eksikliği, altyapı yetersizliği, gıda fiyatlarındaki değişimler ve artan çatışmaların gıda güvencesi açısından sınamalar oluşturduğunu belirtti.
Türkiye’nin tarımsal kapasitesi ile Afrika’nın geniş tarım arazileri ve artan gıda talebinin bir araya getirilmesinin önemine işaret eden Bakan Bolat, “Gıda işleme tesislerinin modernizasyonu, soğuk zincir altyapısı, kurutma ve ambalajlama gibi katma değerli alanlar hem gıda güvencesi hem de tarımsal sanayinin güçlendirilmesi için kritik önem taşımaktadır. Sulama sistemleri ve kuraklığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi ise iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele bakımından önemlidir” diye konuştu.
Afrika ile kurulacak iş birliklerinin sağlayacağı katkılara değinen Bolat, “Kuracağımız güçlü iş birlikleri ile yalnızca kıtanın gıda güvencesine değil, aynı zamanda bölgesel refah ve istihdama da katkı sağlayabiliriz” açıklamasında bulundu.
