Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının etkileri sadece petrol fiyatlarıyla sınırlı kalmıyor; elektrikli araç (EV) bataryalarından, kola kutusu üretimine kadar uzanan geniş bir tedarik zinciri sıkıntısı oluşturuyor.
ABD – İsrail’in İran’la savaşı farklı sektörlerde zincirleme reaksiyonlara neden oluyor. Ciddi büyüme kaydeden elektrikli araç piyasası bir yandan petrol fiyatlarındaki artıştan olumlu etkilenirken, diğer yandan Orta Doğu kaynaklı petrokimya ürünü sülfürdeki sıkıntı, batarya üretimini düşürüyor ve maliyetlerini artırıyor. Elektrikli araçların batarya üretimin nikel ve lityuma, nikel ve lityum üretiminin de sülfürik asite bağımlı olması, İran savaşının etkilerinin Çinli EV üreticilere kadar uzaması sonucunu doğurdu.
Kritik madenler arasında en önemlilerinden nikel ve lityumun ham maden olarak çıkarıldıktan sonra endüstriyel kullanım için saflaştırılması sülfürik aside bağlı. Dünya sülfürik asit arzının ise yüzde 30’dan fazlası Hürmüz Boğazı’ndan geçen büyük tankerlerle dağılıyor. ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başlamadan önce Hürmüz Boğazı’ndan aylık ortalama 1.27 milyon ton sülfürik asit çıkarken, bu rakam Mart ayında 180 bin tona, Nisan ayında 30 bin tona düştü. Dünya nikel üretiminin yüzde 70’e yakınını tek başına karşılayan ve üretimde kullandığı sülfürik asitin yüzde 75’ini Hürmüz Boğazı çıkışlı gemilerle temin eden Endonezya, 2026 nikel üretim planında yüzde 30’u geçen kısıtlamalara gideceğini duyurdu. Bu durum hem endüstriyel saf nikel fiyatlarını artırdı, hem elektrikli araç bataryalarının üretiminde yavaşlamaya sebep oldu. Batarya, savunma ve uzay sanayi, enerji sektörü ve paslanmaz çelik üretiminde kullanılan nikel madeni, Uluslararası Enerji Ajansı’nın raporlarında, nadir toprak elementleriyle birlikte en kritik 5 mineral olarak sayılıyor.
Aynı şekilde dünya nikel üretiminin yüzde 10’nu karşılayan ikinci büyük tedarikçi Filipinler, elektrik şebekesi olmayan küçük adalardaki dağınık nikel kaynaklarından maden çıkarma süreçlerinde tamamen dizelle çalışan sistemlere bağımlı olduğu için, Körfez savaşının sektöre etkisini en çok hisseden ülkelerden biri oldu. Ülkedeki en büyük Nikel üreticisi Nikel Asia Corp, bu ayın başında 30 günlük dizel stoku kaldığını, tedarik zinciri kurulmazsa nikel üretimini sonlandırmak zorunda oldukları söylemişti. Filipinler’de dizel fiyatı krizin başladığı Mart ayından beri 110 oranında arttı.
Büyük hacimli tankerlerle deniz yoluyla taşınabilen sülfürik asit arz açığı, saf nikel üretimi yanı sıra, elektrik bataryalarının diğer kritik malzemesi olan lityum üretimini de etkiliyor.
