Türkiye’de modern mobilya üretiminin öncülerinden biri olan 90 yaşındaki içmimar Bediz Koz’un hayatı kitap oldu. İzmirli akademisyenlerin kaleme aldığı ve yakın geçmişe ışık tutan eser, İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Yayınları tarafından hazırlanarak okuyucularla buluştu. Bediz Koz’un tasarımcı kimliğinin ayrıntılı biçimde ele alındığı; sözlü tarih röportajlarının, keyifli anekdotların, mobilya ve içmimarlık projelerinin yer aldığı kitap, usta ismin unutulmaz hatıralarını ve ilham veren deneyimlerini günümüze taşıyan ilk kapsamlı çalışma olma özelliği taşıyor.
Türkiye’de modern mobilya tasarımı ve üretiminin geçirdiği dönüşümü incelemek amacıyla başlatılan ‘DATUMM: Dokümantasyon ve Arşivleme Türkiye’de Modern Mobilya’ (datumm.org) ve ‘Sözlü Tarihle Türkiye Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak’ projeleri kapsamında hazırlanan kitap; proje yürütücüleri İEÜ İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Hasırcı ve Yaşar Üniversitesi İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Tuna Ultav ile İEÜ’de yine aynı bölümden Doç. Dr. Deniz Avcı ve Ghent Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Melis Örnekoğlu Selçuk tarafından kaleme alındı.
Kitabı takdim ettiler
‘Sözlü Tarih Yöntemiyle Türkiye’de Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak’ serisinin altıncı kitabı olarak yayımlanan eser, okuyuculardan büyük beğeni topladı. Prof. Dr. Hasırcı ve Prof. Dr. Tuna Ultav, yaşamını Ankara’da sürdüren Bediz Koz’u ziyaret ederek kitabı kendisine takdim etti. Duygusal anların yaşandığı buluşmada Koz, kitabın hayata geçirilmesinde emeği geçenlere teşekkür ederek memnuniyetini dile getirdi.
Zengin bir kaynak
Prof. Dr. Deniz Hasırcı, Türkiye’de modern içmimarlık tarihinde kadınların şekillendirici rolleri olmasına rağmen, bu katkıların kayıtlarda yeterince yer almadığını söyledi. Prof. Dr. Hasırcı, DATUMM ekibi olarak başladıkları sözlü tarih araştırmaları sonucunda, 1958’de eşi Azmi Koz ile birlikte Ankara’da Butik A firmasını ve ardından da MPD (Mobilya, Planlama ve Dekorasyon) firmalarını kuran, ünlü sanatçılar Suna Kan ve Ulvi Cemal Erkin’in evlerini tasarlayan Bediz Koz’un kendisi, müşterileri, iş arkadaşları, öğrencileri ve aile bireyleriyle röportajlar yaptıklarını ifade etti. Çok sayıda görsel doküman toplayarak kitaba aktardıklarını, proje kapsamında kitabın yanında belgesel film ve uluslararası yayınlar yaptıklarını belirten Prof. Dr. Hasırcı, içmimarlar ve öğrenciler için zengin bir kaynak ürettiklerini söyledi.
“Özel bir yere sahip”
Koz’un mesleğine yaklaşımı, üretimle kurduğu güçlü bağ ve yaşamı boyunca sürdürdüğü yenilik arayışıyla Türkiye’nin tasarım tarihinde özel bir yere sahip olduğunu dile getiren Prof. Dr. Hasırcı, “Bediz Koz’un yaşam öyküsü, ülkemizde modern içmimarlık ve mobilya tasarımının gelişimini anlamamıza imkân veren çok değerli bir tanıklık sunuyor. Kendisinin deneyimleri üzerinden bir tasarımcının kültürel altyapısının malzemeye, üretime ve gündelik yaşama nasıl yansıdığını, tasarımla kullanıcıların hayatını nasıl şekillendirdiğini görebiliyoruz. Bu kitapla yalnızca önemli bir meslek insanının hatıralarını kayıt altına almadık, aynı zamanda uzun yıllar boyunca yeterince görünür olmayan bir tasarım birikimini gelecek kuşaklara aktardık” ifadelerini kullandı.
“Kitapların devamı gelecek”
Prof. Dr. Hasırcı, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bediz Koz’un cesaretinin, üretkenliğinin ve çağının ötesine geçen yaklaşımının genç tasarımcılara ilham vereceğine inanıyorum. Kitapların devamı gelecek. Tasarımcıların yanı sıra Türkiye’de modern mobilya ve içmimarlık tarihini yakından tanımak isteyen herkesi Bediz Koz’u tanımaya davet ediyor, kitap serisini tavsiye ediyorum. Kitaplarımızı yayin.ieu.edu.tr adresinden ya da kitabevleri aracılığıyla satın almak mümkün.”
