Niğdeli lise öğrencisinden akciğer kanserinde erken tanı için biyosensör projesi

Niğde Atatürk Anadolu Lisesi öğrencisi 17 yaşındaki Ahmet Berkay Karakuş; akciğer kanserinin erken tespitine yönelik biyosensör tabanlı hızlı tarama testi projesi geliştirdi. Karakuş’un projesi, TEKNOFEST Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’nda ilk değerlendirme aşamasını geçerek ikinci tura kaldı.

Ailesinde görülen akciğer kanseri vakalarından etkilenerek çalışmaya başladığını belirten Karakuş, kan örneğinden elde edilen verilerin biyosensör yardımıyla analiz edilmesini ve sonucun yaklaşık 10-15 dakika içerisinde gebelik testlerine benzer kağıt bir strip üzerinde gösterilmesini hedefliyor. Projenin kesin teşhis koymak yerine hızlı bir ön değerlendirme sistemi olarak tasarlandığını ifade eden Karakuş; çalışmasında kandaki biyobelirteçlerinin tespit edilmesini amaçladığını söyledi. Karakuş, projenin ortaya çıkış sürecini şöyle anlattı;

“Özellikle ailemde akciğer kanseri vakalarının bulunması beni bu konuda araştırma yapmaya yöneltti. Literatürü incelerken RNA, mikroRNA ve biyosensör teknolojileri kullanılarak kağıt tabanlı bir test geliştirilebileceğini gördüm. Mevcut bilimsel çalışmalardan yararlanarak bunlara farklı ve yenilikçi özellikler eklemeye çalıştım. Projemle TEKNOFEST Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’na başvurdum. İlk değerlendirmeyi geçti, şu anda ikinci aşamada hakem değerlendirmesinde.”

Sistemin çalışma prensibine ilişkin bilgi veren Karakuş; “Kan örneği alındıktan sonra eksozomların ve hedef biyobelirteçlerin tespit edilmesi planlanıyor. Biyosensör aşamasının ardından sonuç kağıt strip üzerine aktarılacak. Tasarlanan sistemde test çizgileri üzerinden hızlı bir ön değerlendirme yapılması hedefleniyor. Bütün sürecin yaklaşık 10-15 dakika sürmesi amaç. Ancak bu sistem kesin tanı amacı taşımıyor. Şüpheli sonuçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve mevcut klinik tanı yöntemleriyle doğrulanması gerekiyor” dedi. Karakuş; yalnızca biyosensör projesi üzerinde çalışmadığını, aynı zamanda EKG verilerini otomatik olarak sınıflandırmayı amaçlayan bir yapay zeka modeli de geliştirdiğini söyledi. Bu çalışmanın da TEKNOFEST kapsamında sağlıkta yapay zeka alanıyla ilgili olduğunu belirten Karakuş, projelerini okul arkadaşlarıyla oluşturdukları teknik ekiple birlikte sürdürdüklerini ifade etti. Projelerini uzman hekimlerle de değerlendirdiğini dile getiren Karakuş, aldığı görüşlerle sistemin gelişime açık bir proje olduğunu, ön değerlendirmeye katkı sağlayabileceği görüşü aldığını da belirtti.

Genç öğrencinin hedefi, geliştirme ve doğrulama çalışmalarının ilerleyen aşamalarında başarıya ulaşması halinde, akciğer kanseri riskinin değerlendirilmesinde hızlı ve kolay uygulanabilir bir tarama yaklaşımına katkı sağlamak.