Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Aysun Pekşen, yağışlı ve sıcak havaların etkisiyle doğada mantarların bol miktarda görülmeye başladığını belirterek, mantarı tanımayan kişilerin doğadan mantar toplayıp tüketmemesi gerektiğini söyledi. Pekşen, bazı doğa mantarlarının çok az miktarda tüketilse bile karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sonuçlara, hatta ölüme yol açabileceğini ifade etti.
“Doğa mantarlarını bilmeyenlerin toplamasını doğru bulmuyoruz”
Doğa mantarları içerisinde halk tarafından toplanıp tüketilen ve yemek kalitesi yüksek türlerin bulunduğunu ifade eden Pekşen, bazı doğa mantarlarının ise ölümcül olabildiğinin altını çizerek, “Genellikle mantarı bilen kişiler topladığında doğa mantarlarında bir problem yaşanmıyor. Ama maalesef mantarı bilmeyen insanların doğadan topladıkları mantarı tüketmeleri nedeniyle ciddi zehirlenme, hatta ölümle sonuçlanan vakalara çok sık rastlıyoruz. O yüzden de biz uzmanlar genellikle doğa mantarlarını çok iyi bilmeyen, tanımayan kişilerin doğa mantarı toplayarak tüketmesini doğru bulmuyoruz. Çünkü çok az miktarda tüketilse bile dediğim gibi karaciğer, böbrek yetmezliği gibi ciddi ve sonunda da ölümle sonuçlanan durumlar yaşanıyor” dedi.
“Doğa mantarlarının bol bulunduğu bir sezondayız”
Bu yıl eylül ayının oldukça yağışlı geçtiğini, ekim ayında da yağışların ve sıcaklıkların mantarların gelişimi için uygun olduğunu belirten Pekşen, “Genellikle yağmurlardan sonra, ki bu sene Eylül dönemi oldukça yağışlı geçti. Hatta ekim ayındayız, yine oldukça yağışlı ve sıcaklıkların mantarlar için çok uygun olduğu bir dönemdeyiz. Dolayısıyla doğa mantarlarının da çok bol bulunduğu bir sezondayız aslında” diye konuştu.
“Türkiye mantar çeşitliliği bakımından zengin”
Türkiye’nin mantar çeşitliliği bakımından oldukça zengin bir ülke olduğunu ifade eden Pekşen, mantarların az bir bölümünün zehirli olduğunu ancak bazı türlerin ölümcül sonuçlara yol açabildiğini söyledi. Özellikle amanita grubundaki mantarlara dikkat çeken Pekşen, “Amanita phalloides dediğimiz, amanita grubu içerisindeki ölümcül olabilen mantar türlerinden biri. Köy göçüren olarak da bilinen bu türün Türkiye’deki mantar zehirlenmesine bağlı ölümlerin büyük bir kısmından sorumlu olduğu biliniyor” şeklinde konuştu.
“Zehirli mantar gözle ayırt edilemiyor”
Zehirli mantarların yalnızca dış görünüşüne bakılarak ayırt edilebileceği yönündeki inanışın doğru olmadığını belirten Pekşen, birbirine oldukça benzeyen zehirli ve zehirsiz mantarların bulunduğunu söyledi. Pekşen, “Genellikle gözle baktığımızda mantarın zehirli olup olmadığının ayırt edilebileceği söylenir. Ama böyle bir şey söz konusu değil. Evet, morfolojik olarak tanımlamalarımız ve teşhislerimiz söz konusu, ancak bu konuda uzman olmak gerekiyor. Çünkü zehirli ve zehirsiz, birbirine çok benzeyen ve bu nedenle karıştırılabilen mantar türleri var. Bunların çok iyi ayırt edilmesi gerekiyor. Maalesef özellikle ‘bizim yörede bu mantarı toplar, yerdik’ şeklindeki alışkanlıklara güvenilerek mantar toplanması ve tüketilmesi nedeniyle zehirlenmelere sık rastlıyoruz. Ayrıca mantarlarla ilgili yanlış inanışlar nedeniyle oluşan mantar zehirlenmelerine de sık rastlıyoruz. Mantarlarla ilgili doğru bilinen birçok yanlış var. Bu yanlışların bilimsel bir karşılığı bulunmuyor. Örneğin, zehirli mantar gruplarında mantar gümüş kaşıkla kaynatılırsa zehrinin yok olacağı, yoğurtla yenirse zehirlenmeyeceği ya da böceklerin ve salyangozların yediği mantarların zehirli olmadığı gibi birtakım inanışlar var. Ancak bunların, dediğim gibi, hiçbir bilimsel geçerliliği bulunmuyor” ifadelerini kullandı.
“Mantar zehirlenmesinde hemen hastaneye başvurulmalı”
Mantar sezonunun başlamasıyla birlikte vatandaşların dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Pekşen, doğadan toplanan mantarların uzman bilgisi olmadan tüketilmemesi gerektiğini söyledi. Zehirlenme belirtileri görülmesi halinde vakit kaybedilmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Pekşen, “mantar sezonu başladı, evet çok çeşitli mantarlarımız var. Bu mantar türlerinin içerisinde ticarete de konu olan, tüketimi oldukça değerli mantarlarımız da var. Ancak mantarı bilmeyenlerin toplamaması, doğa mantarları tüketilirken zehirlenmelere karşı dikkatli olunması gerekiyor. Eğer bir mantar zehirlenmesi durumu, örneğin kusma, mide bulantısı gibi belirtiler söz konusuysa, hemen en yakın acil sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor” açıklamasında bulundu.
“Hangi mantarın tüketildiğinin bilinmesi önemli”
Mantar zehirlenmelerinde tüketilen mantarın türünün bilinmesinin tedavi süreci açısından önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Pekşen şunları söyledi:
“Hangi mantar türü yendi? Çünkü bu mantar türüne göre zehirlenme sendromları farklı olabiliyor. Mutlaka tedavisinde hangi mantar türünden zehirlenildiğinin de bilinmesi gerekli. Ulusal Zehir Danışma Merkezi hattı mevcut. Buradan da bilgi alınabilir. Zehir hattımız var, ulusal zehir hattımız. Buradan da bilgi alınabilir. Mantar zehirlenmeleri konusunda bilimsel makaleler de var. Bunlar okunabilir ve hangi durumlarda ne yapılması gerektiği öğrenilebilir. Dediğim gibi mantar çok değerli bir besin, ancak doğadan toplanan mantarlar konusunda son derece dikkat etmek gerekiyor.”
