Artvin’in Borçka ilçesinde yetişen coğrafi işaretli ‘demir elma’, şifa kaynağı olmasının yanı sıra yalancı bahara aldanmayarak yalnızca gerçek mevsim koşullarında çiçek açmasıyla dikkat çekiyor.
Artvin’in Borçka ilçesinde yetişen ve 2022 yılında coğrafi işaret tescili alan demir elma, şifa kaynağı olarak bilinmesinin yanı sıra ilginç özelliğiyle de dikkat çekiyor. Çevresindeki meyve ağaçları tomurcuklanıp çiçek açarken demir elma ağacı, mevsimin tam olarak geldiğinden emin olmadan yaprak ve çiçek açmıyor. Borçka ve çevresinde yetişen demir elma, pekmezi, sirkesi ve uzun süre saklanabilmesiyle biliniyor. Özellikle şeker hastalarının rahatlıkla tüketebildiği elma, yörede soğuk algınlığı, boğaz ağrısı ve grip gibi rahatsızlıklarda da şifa niyetine kullanılıyor.
Son günlerde hava sıcaklıklarının değişken seyretmesiyle birçok meyve ağacı erken tomurcuklanırken, demir elma ağacının kuru görünümünü koruması dikkat çekti. Bölge halkı, ilkbaharın gerçek anlamda gelişini bu ağacın çiçek açmasıyla anladıklarını belirterek, demir elmanın “yalancı bahara aldanmadığını” belirtiyor.
Borçka’nın coğrafi işaretli ürünü
Borçka Belediye Başkanı Ercan Orhan, demir elmanın Borçka’nın ilk coğrafi işaretli ürünü olduğunu belirterek, “Demir elmaya 22 Aralık 2022 tarihinde coğrafi işaret aldık. Bu tarihten sonra demir elma, Borçka’nın ilk coğrafi işaretli ürünü oldu. Demir elmanın birçok faydası var. Özellikle şeker hastaları bu elmayı rahatlıkla tüketebiliyor. Pekmezi meşhur, en çok da sirkesi ön plana çıkıyor. Her meyveden sirke yapılabilir ama demir elma sirkesi özellikle aranan bir üründür. Köylerimizde bu elmayla ilgili birçok hikâye vardır. Rahmetli babaannemden hatırlıyorum; hasta olduğumuzda, özellikle boğaz ağrısı ve grip gibi durumlarda demir elma fırınlanır ve bize yedirilirdi. Bugün de bu tür rahatsızlıklarda faydalı olduğunu görüyoruz. Artık Borçka denince demir elma akla geliyor. Ancak son yıllarda ağaç kesimleri nedeniyle üretim azaldı. Biz belediye olarak fidan üretimine başladık. Yaklaşık 100 fide diktik. Bunları çoğaltarak 500, hatta bin fideye çıkarmayı hedefliyoruz. Aşılayıp vatandaşlarımıza ücretsiz dağıtacağız. Hemşehrilerimizden de fidanlık oluşturmalarını istiyoruz” dedi.
“Demir elma iklime aldanmaz”
Bölge sakinlerinden Ali Galip Dayal, demir elmanın iklime karşı duyarlı bir yapısı olduğunu ifade ederek, “Ben emekli olduktan sonra köyüme geldim. Demir elma çok dikkatimi çekti. Diğer ağaçlar yaprak açarken demir elma açmaz. Çünkü iklime aldanmaz, ne zaman uygun olursa o zaman çiçek açar. Bu elma çok dayanıklıdır, yaklaşık dokuz ay saklanabilir. Eskiden mısırların içinde saklardık. Köyde biri hasta olduğunda demir elma götürülür, şifa niyetine tüketilirdi. Demir elma çok kıymetli bir üründür. Bana göre ileride daha da kıymetli olacak. Nasıl Anzer balı aranıyorsa, demir elma da aynı şekilde aranan bir ürün haline gelebilir” diye konuştu.
