Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Atmaca, Türkiye’nin enerji dönüşümü ve arz güvenliği önündeki görünmeyen engellere dikkat çekti.
Şehirlerdeki nüfus artışının su ve elektrik gibi temel kaynakların arz güvenliğini tehdit ettiğini belirten Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Atmaca, gelecek projeksiyonlarının hayati önem taşıdığını vurguladı. Antalya özelinde konuşan Atmaca, “Kullanılan senaryolara bağlı olarak 2050 yılında Antalya nüfusunun bugüne göre yüzde 35’in üzerinde artabileceği, hatta bazı yüksek büyüme senaryolarında mevcut nüfusun iki katını aşabileceği öngörülmektedir” uyarısında bulundu.
Enerji verimliliği zorunluluk
Türkiye’de tüketilen toplam enerjinin yaklaşık yüzde 40’ının binalarda kullanıldığını ve bunun da yüzde 70’inden fazlasının ısıtma, soğutma, havalandırma ve sıcak su için harcandığını ifade eden Atmaca, binalardaki enerji verimliliğinin artık bir tercih değil zorunluluk olduğunu ifade etti.
Isı pompası yüzde 40 daha çevreci
Özellikle Antalya gibi ılıman iklim kuşaklarında “havadan suya ısı pompası” sistemlerinin doğal gaza güçlü bir alternatif olduğunu belirten Prof. Dr. Atmaca, yaptıkları simülasyonun çarpıcı sonuçlarını paylaştı. Atmaca, 200 Metrekarelik Bir Konutun Aylık Tüketim Analizinde Havadan Suya Isı Pompası ile aylık ~960 kWh elektrik tüketimi olduğunu, Doğal Gazlı Kombi ile aylık ~320 metreküp doğal gaz tüketimi olduğunu ve mevcut aylık işletme maliyeti ile her iki sistem için de yaklaşık 5 bin 250 TL olduğunu söyledi.
Sistem doğal gazı yüzde 40 daha az tüketiyor
İşletme maliyetlerinin eşit görünmesine rağmen arka planda büyük bir enerji tasarrufu olduğunu belirten Atmaca, “Isı pompasının tükettiği elektrik, bir doğal gaz çevrim santralinde aslında 200 metreküp gaz kullanılarak üretilebiliyor. Yani ısı pompası, doğal gazlı kombiye göre yüzde 40 daha düşük yakıt tüketimi ve yüzde 40 daha düşük karbon salımı sağlıyor. Ancak doğal gaza uygulanan destekler ve elektrik-gaz fiyat dengesi nedeniyle bu teknik üstünlük son kullanıcının faturasına yansımıyor” dedi.
İlk yatırım maliyeti ve “saatlik mahsuplaşma” en büyük engel
Teknolojinin yaygınlaşmamasının önünde yüksek ilk yatırım maliyeti ve yeni mevzuatlar olmak üzere iki büyük engel bulunduğunu söyleyen Atmaca, “Doğal gazlı bir sistemin ilk kurulum maliyeti yaklaşık 1.500 dolar seviyesindeyken, ısı pompası sistemlerinde bu rakam 7 bin doları buluyor. İşletme maliyetleri de aynı olunca tüketiciler ısı pompasından uzaklaşıyor.” dedi.
Son yıllarda çatı güneş enerjisi (GES) kullanan villa sahiplerinin ısı pompasına yöneldiğini ancak lisanssız elektrik üretiminde aylık mahsuplaşmadan saatlik mahsuplaşmaya geçilmesinin bu avantajı baltaladığını belirten Atmaca, “Güneşten üretilen elektrik yıllık bazda tüketimi karşılasa bile, ısıtmanın en çok ihtiyaç duyulduğu gece saatlerinde veya bulutlu kış günlerinde elektrik şebekeden çekilmek zorunda kalıyor. Bu da sistemin ekonomik avantajını sınırlandırıyor” dedi.
COP31 öncesi acil teşvik şart
Avrupa’da 2025 yılı itibarıyla yıllık ısı pompası satışlarının 2,6 milyon adede, toplam kurulu sistemin ise 28 milyon adede ulaştığını hatırlatan Prof. Dr. İbrahim Atmaca, Türkiye’nin de benzer bir ivme yakalaması gerektiğinin altını çizdi. Antalya’da düzenlenmesi planlanan COP31 İklim Zirvesi öncesinde karbon emisyonlarını düşürmek ve doğal gaz ithalatını azaltmak için çağrıda bulunan Atmaca’nın, çözüm önerileri arasında enerji verimli sistemleri destekleyecek özel fiyatlandırma mekanizmaları ve vergi indirimleri uygulanması gerektiğini, çatı GES ve ısı pompası kombinasyonlarını desteklemek adına mahsuplaşma modelleri ve enerji depolama (batarya) çözümleri yeniden yapılandırılması gerektiğini, enerji politikaları sadece üretimi artırmaya değil, tüketim alışkanlıklarını değiştirmeye ve verimli teknolojilere geçişi finansal olarak desteklemeye odaklanmalı önerisinde bulundu.
