İzmir genelinde son günlerde etkili olan sağanak yağışlar, barajlardaki su seviyelerini yukarı taşımaya başladı. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin kuraklıkla mücadele kapsamında gündeme getirdiği “yağmur bombası” projesini değerlendiren Prof. Dr. Doğan Yaşar, gelişmiş ülkelerin çevresel riskler ve bilimsel belirsizlikler nedeniyle bu teknolojiyi terk ettiğini belirtti.
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İZSU) Genel Müdürlüğü’nün güncel verilerine göre, yağışların etkisiyle havzalardaki su akışı hızlanırken baraj doluluk oranlarında artış gözlemlendi. Kentin en önemli su kaynağı olan Tahtalı Barajı’nda su seviyesi dip noktadan dönerek yüzde 1,11 seviyesine yükselirken, Çeşme Kutlu Aktaş ve Balçova barajlarında da doluluk oranları artış eğilimine girdi. Barajların doğal yağışlarla dolmaya başladığı bu dönemde, “yağmur bombası” tartışmalarının gereksiz bir gündem oluşturduğunu savunan Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, yöntemin tarihsel sürecine ve risklerine değindi. Yöntemin 1946’dan beri bilindiğini ancak kesin başarısının kanıtlanmadığını hatırlatan Yaşar, “Yağmur bulutlarına gümüş iyodür enjekte edilerek yapılan bu işlemde yüzde 2 ila 5 oranında bir artış hedeflense de, literatürde net bir başarı verisi yok. ABD 2003’te, İsrail 2020’de bu yöntemden vazgeçti. Çin ise 2014 yılında yoğun gümüş iyodür kullanımının toprak ve suyu zehirlediğini tespit ederek uygulamayı durdurdu. Türkiye’de de 1991 Pinatubo Yanardağı patlaması sonrası 1992 kuraklığında bu yöntem denendi ancak 25 denemeden sonuç alınamadı; yağışlar rüzgarla başka şehirlere kaydı” dedi.
“Mayıs ayında yüzde 15 seviyeleri aşılabilir”
Barajlardaki yükseliş ivmesine dikkat çeken Prof. Dr. Yaşar, “Tahtalı Barajı’ndaki doluluk oranı en dip noktadan, gelen yağışlarla birlikte toparlanma sürecine girdi. Yüzde 0,98 seviyelerinden yükselen su seviyesinin, devam eden yağışlarla ay sonuna kadar yüzde 2-3 bandına oturması öngörülüyor. 2026 yılının yağışlı bir yıl olacağı tahminiyle, nisan sonu veya mayıs başında doluluk oranının yüzde 15 seviyelerini aşmasını bekliyoruz” ifadelerini kullandı.
“Su sorunu yok, yönetim sorunu var”
Yağışların başlamasıyla birlikte barajların dolma eğilimine girmesinin, sorunun su yokluğu olmadığını kanıtladığını belirten Prof. Dr. Doğan Yaşar, çözümün “taşıma su” veya müdahaleci yöntemlerde değil, bilimsel yönetimde olduğunu vurguladı. Yaşar, “İzmir’de ve Türkiye’de su sorunu yoktur, yönetimsel strateji eksikliği vardır. Fransa ve ABD gibi deniz suyu arıtma teknolojisine sahip ülkeler bile önceliği su tasarrufuna veriyor. Çevresel riskleri ve bilimsel belirsizliği olan yöntemler yerine, mevcut su kaynaklarının doğru yönetilmesi gerekmektedir” diye konuştu.
