İstanbul’da Yunuslar hazır balık için balıkçı teknelerinin peşinde

Marmara Denizi’nde balık sezonunun hareketliliği sürerken, Beylikdüzü açıklarında tekne ile açılan balıkçılar ile yunuslar arasında yaşanan amansız “balık” mücadelesi dron kameralarına yansıdı.

Beylikdüzü açıklarında ağlarını denize bırakan balıkçı tekneleri, beklenmedik misafirlerin akınına uğradı. Denizde efor sarf ederek avlanmak yerine balıkçıların yakaladığı balıklara yönelen yunuslar, görsel bir şölen sunarken balıkçılara zor anlar yaşattı. Havadan kaydedilen görüntülerde, yunusların akıllıca uyguladığı avlanma stratejisi net bir şekilde gözler önüne serildi. Uzmanlar, görüntülere yansıyan bu durumu deniz ekosistemindeki besin zinciri dinamiklerinin ve zeki deniz memelilerinin adaptasyon yeteneğinin bir sonucu olarak değerlendiriyor. Yüksek zekaya sahip yunuslar, balıkçı ağlarını kolay ulaşılan bir “açık büfe” olarak kullanmayı öğrenmiş durumda. Bu evrimsel başarı, insan-yaban hayatı çatışmasını doğrudan körüklüyor. Bir yanda ağları parçalanan balıkçılar mağdur olurken, diğer yanda kolay besine ulaşmak isterken ağlara dolanıp boğulma tehlikesi geçiren yunuslar risk altında kalıyor.

Marmara’daki Yunuslar

Bugüne kadar medyada sıkça “Boğaz’da yunus şöleni” veya “Vapurlarla yarışan yunuslar” başlıklarıyla yer bulan bu canlıların balıkçılarla etkileşimi, bilim dünyasının da yakın markajında. Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı sistemi temel olarak üç türe ev sahipliği yapıyor: Kıyılara en yakın yüzen ve ağlarla en çok etkileşime giren Afalina, balıkların peşinden giden Tırtak ve daha utangaç olan Mutur.

Av yağmacılığı

Deniz biyolojisi alanında yapılan son bilimsel çalışmalar, bu çatışmanın temel nedenlerini ortaya koyuyor. Özellikle Marmara Denizi’ndeki aşırı avlanma, kirlilik ve müsilaj gibi çevresel baskılar, yunusların doğal besin stoklarını ciddi oranda azalttı. Doğal ortamda yeterli av bulamayan, özellikle Afalina türü yunuslar, enerji tasarrufu yapmak amacıyla rotalarını doğrudan uzatma ağlarına çeviriyor. Literatürde “depredasyon” (av yağmacılığı) olarak adlandırılan bu durumun her iki taraf için de zarar görmeden çözülebilmesi adına, yunusları ağlardan uzak tutacak akustik caydırıcı sistemlerin (pinger) yaygınlaştırılması büyük önem taşıyor.