Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Emine Erdoğan tarafından yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında Fethiye Körfezi’nde başlatılacak dip çamuru temizliği ve Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi’ne ilişkin görüntülü paylaşım yaptı. Bakan Kurum mesajında, “Denizlerimizin mavisi gelecek nesillere ulaşsın diye Akdeniz’in en büyük çevre koruma seferberliğini başlatıyoruz” ifadelerini kullandı.
Emine Erdoğan tarafından yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında, dünyadaki oksijenin yüzde 70’ini üreten ve ‘denizlerin ormanları’ olarak bilinen deniz çayırlarının korunması için harekete geçildi. 2024 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi başlatıldı. Teknelerin koylarda çapa atmadan, deniz tabanına sabitlenmiş tonoz ve mapa sistemlerine güvenli şekilde bağlanmasını sağlayacak bu proje için Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Göcek-Dalaman Koyları, pilot bölge ilan edildi. Ardından Mapa-Şamandıra Sistemlerini kurmak, deniz araçlarına atık alım hizmeti vermek amacıyla TÜÇA’nın iştiraki olarak Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Anonim Şirketi (DERİA) hizmete alındı. İlk etapta Göcek’te 17 koyda 896 deniz mapası ve 876 tonoz kullanılarak 856 tekneye hizmet verebilecek Mapa-Şamandıra Sistemleri kuruldu.
“DERİA ile teknelere dijital yönlendirme ve rezervasyon”
Projenin hayata geçmesinde vatandaşlara mobil kolaylık sağlanması amacıyla DERİA mobil sistemi devreye alındı. Telefon ve tabletlere indirilen bu uygulama ile tekne sahiplerine dijital rezervasyon imkanı oluşturuldu. Mobil DERİA ile koylarda gelişigüzel çapa atma uygulamasına son verilerek teknelerin Mapa-Şamandıra Sistemlerinin bulunduğu lokasyonlara yönlendirilip bağlanması sağlandı. Bu uygulamayla Göcek’teki tekne trafiği ve kullanım-konaklama süreleri de standarda bağlandı. Bir koyda en fazla 3 gün kalmak şartıyla Fethiye, Dalaman koylarında toplam 11 gün konaklama kuralı hayata geçirildi. Yine DERİA atık alım gemisi ile teknelere ‘atık alma hizmeti’ ve deniz süpürgesi TÜÇA91 ile günlük temizlik devriyesi başlatıldı.
“TÜÇA91 deniz süpürgesi ile günlük devriye”
Koyların çevreci ve adaletli kullanımı için Bakanlığa bağlı DERİA kontrol ekipleri sahadaki devriyeleriyle bağlama düzeni ve sistem kullanımı kapasitesini takip altına aldı. Halihazırda DERİA sistemiyle Göcek’te 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu, 1 atık alım gemisi ve 1 deniz süpürgesi görev yapıyor.
Bakan Kurum: “Akdeniz’in en büyük çevre koruma seferberliğini başlatıyoruz”
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Mapa-Şamandıra ve DERİA Sistemine ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı. Bakan Kurum, “Denizlerimizin mavisi gelecek nesillere ulaşsın diye Akdeniz’in en büyük çevre koruma seferberliğini başlatıyoruz. Fethiye’de deniz ekosistemini tehdit eden 16,2 milyon metreküp dip çamurunu temizliyoruz. Deniz çayırlarını koruyacak, çapa atmaya gerek kalmayacak, Mapa-Şamandıra Sistemini devreye alıyoruz. Kontrolsüz tekne bağlamanın önüne geçerek deniz trafiğini düzenliyoruz” ifadelerini kullandı.
“Amacımız deniz tabanındaki tahribatın, çapa atmanın engellenmesi”
Görüntülerde yer alan TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Fethiye Körfezi’nde Sıfır Atık Mavi Projesi kapsamında, mapa-şamandıra sistemi, deniz süpürgeleriyle deniz yüzeyi temizliği, gemilerle atık alma hizmeti ve son olarak Körfez’de dip çamuru temizliğinin hayata geçirileceğini anlattı. Mapa-şamandıranın ilk olarak Göcek Dalaman Koyu’nda bu yıl devreye aldıklarını belirten Öztürk, “Amacımız deniz tabanındaki tahribatın, çapa atmanın engellenmesi. Bu bölgede Mapa-Şamandıra Sistemi’yle deniz tabanının tahribatını engellemeye başlıyoruz. Çapa atmayı yasaklıyoruz. Bu sayede de ekolojik sistemin geri dönmesini amaçlıyoruz. Koylarımızda konaklamak isteyen misafirler sistemden rezervasyon yapıyorlar. Maksimum 11 gün kalabiliyorlar” dedi.
“Atık için de rezervasyon imkanı”
Deniz süpürgelerinin günlük devriyesinin yanı sıra vatandaşlardan gelen ihbarlar doğrultusunda koylardaki kirliliğe hızla müdahale ettiğini belirten Operasyon Müdürü Ömer Gökçen, “Deniz yüzeyi temizleme teknemiz, haftanın her günü Göcek Körfezi’ndeki tüm koylarda dolaşıp, oluşan deniz kirliliklerine anında müdahale ediyor” diye konuştu. Tur teknesi kaptanı Vahdet Kasarcı ise DERİA’nın 11 gün kuralı ile denizde adaletli bağlamanın sağlandığını belirterek, “Göcek’e her yerden tekne geliyor. Burası tercih edilen bir yer. Benim için de tercih edilen yerin korunması daha önemli” dedi.
“DERİA sistemi tekne yoğunluğunu azalttı”
20 yıldır tekne kaptanlığı yapan Murat Karataş da Göcek koylarının bu proje sayesinde otel gibi kullanımına son verildiğini ve denizlerin korunduğunu dile getirerek “Deniz eriştesi dediğimiz bir denizin altında ekosistem var. Onu koruma amaçlı yapılmış bir sistem. Biz de buna saygı duyuyoruz. DERİA sistemi tekne yoğunluğunu azalttı. Daha da güzelleşti. Aksi takdirde gelen yapışıyor, koylarda hiç yer kalmıyor. İnsanlar atık vermiyor, denizi pisletiyordu. Deniz ekosistemi tamamen bitiyordu. Bunun önüne geçmek için bu uygulama oldu ve insanlar memnun” ifadelerini kullandı.
“TÜÇA, 2 gemiyle dip çamuru temizliği yapacak”
Fethiye Körfezi’ni korumaya yönelik en önemli adım ise dip çamuru temizliği olacak. Yarın Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un katılacağı törenle dip çamuru temizliği başlatılacak. Akdeniz’in en büyük çevre seferberliği olacak bu proje kapsamında ortalama Körfez’de 2.7 metre yüksekliğe ulaşan, yaklaşık 600 hektar alanda birikmiş, 16 milyon 268 bin 925 metreküp dip çamuru TÜÇA’nın 2 dip tarama gemisi ile çıkarılacak. Projenin tamamlanmasıyla birlikte Fethiye Körfezi’nde ortalama 3.4 metrelik derinlik sağlanması hedefleniyor. Körfez’in dip kısmını tamamen kaplayan ve doğal yaşamı olumsuz şekilde etkileyen çamurun çıkarılmasıyla Fethiye Körfezi ekosisteminin doğal yapısına kavuşturulması sağlanacak.
