Alanya Belediyesi öncülüğünde düzenlenen toplantıda, kıyılardaki mikroplastik kirliliğine ilişkin bilimsel araştırmanın sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Çalışmada, kıyılardaki mikroplastiklerin önemli bölümünün plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığı belirtilirken, yetkililer acil önlem çağrısında bulundu.
Alanya Belediye Başkanı Osman Tarık Özçelik, yaz sezonunda Alanya sahillerinde denize giren vatandaşlar ve turistleri ciddi şekilde rahatsız eden yoğun mikroplastik kirliliğinin kaynağını bilimsel olarak ortaya koymak amacıyla çalışma başlattıklarını söyledi. Özçelik, yaptıkları gözlemler sonucunda kirliliğin plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını düşündüklerini belirterek, bu durumun bilimsel olarak kanıtlanması amacıyla uzman araştırmacılar ile ortak araştırma yürüttüklerini ifade etti.
“Bilimsel raporu kamuoyuyla paylaşıyoruz”
Hazırlanan raporun yalnızca Alanya’yı değil tüm Akdeniz kıyılarını ilgilendiren ulusal bir çevre sorunu olduğuna dikkat çeken Başkan Özçelik, şunları söyledi:
“Alanya denizlerinde denize giren insanları aşırı derecede rahatsız edecek miktarda mikroplastik vardı. Bunun kaynağını araştırdığımızda geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını gördük. Ancak bunu bilimsel verilerle ortaya koyabilmek için üniversitemizle ortak çalışma yaptık. Bugün elde edilen bilimsel raporu hem Alanya basını hem de ulusal basınla paylaşıyoruz. Hedefimiz siyaset yapmak değil, tamamen çevresel bir soruna dikkat çekmek.”
Türkiye’nin turizm gelirinin büyük bölümünün Akdeniz kıyılarından elde edildiğini belirten Özçelik, kirliliğin devam etmesi halinde turizmin ciddi zarar görebileceğini ifade etti. Özçelik, “2025 yılında Türkiye yaklaşık 60 milyar doların üzerinde turizm geliri elde etti. Antalya’nın payı ise yaklaşık 17 milyar dolar seviyesinde. Ancak bu yıl turistlerden çok yoğun şikayet aldık. Eğer bu kirlilik devam ederse önümüzdeki yıllarda Akdeniz çanağı tercih edilmeyebilir. Biz otellerimizin huzurevine dönüşmesini istemiyoruz. Bu nedenle özellikle Mersin ve Adana bölgesindeki plastik geri dönüşüm tesislerinin çok sıkı denetlenmesini ve denizlere hiçbir şekilde mikroplastik ulaşmayacak şekilde faaliyet göstermelerini istiyoruz. Alanya olarak bu konuda bir farkındalık hareketi başlatıyoruz” ifadelerine kullandı.
“Kirlilik Fethiye’ye kadar ulaştı”
Toplantıda bilimsel araştırmanın sonuçlarını Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ve İstanbul Politikalar Merkezi Sabancı Üniversitesi Araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu ise mikroplastik kirliliğinin uzun süredir takip edildiğini söyledi. Mart ayından itibaren Adana kıyılarından başlayarak Kemer ve Fethiye’ye kadar uzanan bölgede yoğun mikroplastik şikayetleri aldıklarını belirten Gündoğdu, şu ifadeleri kullandı:
“Biz daha önce Adana ve Mersin’deki plastik geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan kaçak deşarjlar nedeniyle oluşan mikroplastik kirliliğini biliyorduk. Bu yıl kış ve ilkbaharda yaşanan yoğun yağışlar, hem kaçak deşarjları hem de yasa dışı dökülen plastik atıkları denize taşıdı. Akıntılar sayesinde bu kirlilik artık yalnızca Adana ve Mersin’de değil, Alanya, Kemer ve Fethiye kıyılarında da görülmeye başlandı.”
“Bazı bölgelerde Akdeniz ortalamasının 65 katı”
Alanya Belediyesi’nin talebi üzerine 4 gün süren saha çalışması gerçekleştirdiklerini belirten Gündoğdu, dört farklı kıyı noktası ile iki arıtma tesisi çıkışından örnek aldıklarını söyledi. Analizler sonucunda mikroplastiklerin önemli bölümünün plastik geri dönüşüm tesislerinde parçalanan plastiklerden kaynaklandığını belirlediklerini kaydeden Gündoğdu, “Bazı örnekleme noktalarında mikroplastiklerin yüzde 60 ila yüzde 93’ünün geri dönüşüm tesislerinden kaynaklandığını tespit ettik. Bazı bölgelerde ölçülen değerler Akdeniz’deki mevcut mikroplastik seviyelerinin 60-65 kat üzerine çıkmış durumda. Bu oldukça ciddi ve endişe verici bir tablo” dedi.
“Plastik atık ithalatı durdurulmalı”
Prof. Dr. Gündoğdu, mikroplastik kirliliğinin temel nedenlerinden birinin plastik atık ithalatı olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye’nin zaten belediyeler tarafından toplanan yaklaşık 3,3 milyon ton plastik atığı bulunuyor. Bu tesisler ham madde ihtiyacını buradan karşılayabilir. Başka ülkelerin plastik atıklarına ihtiyacımız yok. Plastik atık ithalatı bu kirliliği besliyor. Bunun yanında geri dönüşüm tesislerine ’sıfır mikroplastik deşarjı’ standardı getirilmeli ve çıkış suları sürekli denetlenmeli.”
“Turizm ve deniz yaşamı tehdit altında”
Mikroplastiklerin yalnızca turizmi değil deniz ekosistemini de tehdit ettiğini vurgulayan Gündoğdu, Akdeniz’deki canlı yaşamının da ciddi risk altında olduğunu söyledi. Yaklaşan COP31 İklim Zirvesi’nin ana temalarından birinin “sıfır atık” olduğunu hatırlatan Gündoğdu, “Sıfır atığın konuşulduğu bir dönemde Akdeniz kıyılarının mikroplastik kirliliğiyle gündeme gelmesi ne Türkiye’ye ne de bölgemize yakışıyor. Yetkililerin bu konuya hassasiyetle yaklaşmasını bekliyoruz” dedi.
“Saatte milyarlarca mikroplastik denize ulaşıyor”
Kaçak deşarjların boyutuna ilişkin de bilgi veren Gündoğdu, yaptıkları ölçümlerde yalnızca tek bir kanaldan saatte yaklaşık 1,5 ila 2 milyar mikroplastiğin Akdeniz’e taşındığını belirtti. Yaklaşık 20 benzer kanal bulunduğunun değerlendirildiğini ifade eden Gündoğdu, “Bu da yalnızca bin litre suda saatte yaklaşık 20-25 milyar mikroplastiğin denize ulaşması anlamına geliyor. Gerçek miktarın ise yaptığımız hesaplamaların çok daha üzerinde olduğunu düşünüyoruz. Seyhan Nehri ve bağlantılı kanallar aracılığıyla taşınan bu kirliliğin acilen önlenmesi gerekiyor” diye konuştu.
Toplantı sonunda Alanya Belediye Başkanı ve toplantıya katılan Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ve İstanbul Politikalar Merkezi Sabancı Üniversitesi Araştırmacısı Prof. Dr. Sedat Gündoğdu katılımcıların sorularını yanıtladı.
