Zonguldak’ta geliştirilen ve hastaların mikro yüz ifadelerini akıllı gözlükle analiz ederek depresyon teşhisinde hekimlere yapay zeka desteği sunan sistem, TÜRKPATENT tarafından faydalı model olarak tescillendi.
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Hakan Kayış imzası taşıyan “Makine Öğrenimi Destekli Depresyon Tespit Sistemi”, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) onayıyla “faydalı model” belgesi almaya hak kazandı.
Psikiyatri uzmanlarına klinik değerlendirme ve takip aşamalarında somut veriler sunmayı hedefleyen altyapı; özel bir bilgisayar yazılımıyla senkronize çalışan, üzerinde kamera ve mikrofon barındıran bir akıllı gözlüğe dayanıyor. Görüşme esnasında hastanın yüzüne yansıyan mikro mimikleri ve gözle görülmesi zor ince ipuçlarını anlık olarak çözümleyen teknoloji, hekimlerin teşhis sürecindeki en güçlü karar destek mekanizmalarından biri olmaya hazırlanıyor.
“Karar destek sistemi sunmayı hedefliyoruz”
Dr. Öğretim Üyesi Hakan Kayış, patent alan sistemin genel amacını ve psikiyatri alanı için önemini şu sözlerle ifade etti:
“Geliştirdiğimiz faydalı modelin ismi, makine öğrenimi destekli depresyon tespit sistemi aslında. Bu Türk Patent tarafından bu buluş tescillendi. Bu buluşla birlikte hedefimiz aslında depresyon tanısında öncelikli, diğer psikiyatrik rahatsızlıklarda da hastalara ve hekimlere objektif bir araç sunabilmek, bir karar destek sistemi sunabilmek. Tıpta psikiyatrinin biraz daha özel ve farklı bir yeri var. Çünkü psikiyatride hekim çoğu zaman hastadan aldığı öyküyle, hastayla yaptığı muayeneyle çoğu zaman tanıyı koyuyor ve objektif tetkik çok fazla yok. Yani örneğin bir kan tetkiki, bir radyogram, bir röntgen, bir MR tetkiki ile tanı koymak gibi bir durum yok. Bu yüzden özellikle psikiyatri için bu buluş eğer yapılabilirsek, eğer hayata geçirebilirsek çok faydalı olacağını düşünüyorum. Çünkü hastayla yapılan görüşmelerden, hastaya herhangi bir müdahale olmadan yapılan görüşmelerden objektif bir araç elde etme şansı verecek.”
“Görüntü analiz yazılımlarıyla ipuçları aranıyor”
Sistemin teknik altyapısı, yazılım süreci ve çalışma prensibi hakkında bilgi veren Kayış, “Bu sistemin temelinde bu gözlük bir araç. Bu gözlük ile hastalar ile bu hastalığa özel protokollerde bazı görüşmeler yapıyoruz. Ardından bu görüşmeleri yani bu video kayıtlarını bilgisayar görüntü analiz yazılımları ile analiz ediyoruz. Bu analizlerde her bir hastalığa özel ipuçları arıyoruz, ipuçları buluyoruz. Bizim geliştirdiğimiz kısım aslında yazılım kısmı. Bu yazılımda çeşitli farklı yazılım araçları kullanıyoruz. Bunu İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden bilgisayar mühendisi arkadaşım Çınar Gedizlioğlu ile birlikte yürütüyoruz. Her hastalığa özel yüzde bazı ipuçları var aslında. Bir psikiyatrist de aslında hastayla yaptığı görüşmesinde hastanın yüzündeki ipuçlarından yola çıkarak sadece ondan değil ama bazı kararlar veriyor. Ve bizim yakalamak istediğimiz şey aslında o ipuçlarını biraz daha otomatik ve objektif hale getirebilmek.”
Tanıyı yine hekimler koyacak
Geliştirilen sistemin hekimin yerini almayacağının altını çizen Dr. Kayış, otizm gibi erken tanı süreçlerine de değinerek, “Psikiyatride ve tüm tıp alanlarında tanıyı sadece hekimler koymaya kesinlikle devam edecek tabii ki. Bu sadece bir karar destek sistemi. Özellikle otizm gibi daha erken yaşlarda tanı konabilen ve hastaların ikna olmakta zorlandığı tanılarda hastalara daha fazla yararlı olacak diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.
