Türkiye’nin dünya çilek üretiminde ön sıralarda yer almasına rağmen iklim değişikliğine bağlı kuraklık tehdidi üretimi zorlaştırıyor. Çukurova Üniversitesi’nde yürütülen çalışmalar kapsamında kuraklığa dayanıklı yeni çilek genotipleri geliştirildi. Araştırmalarda hem kuraklıkla ilişkili aday genler tespit edildi hem de yüksek tolerans gösteren çeşit adaylarının farklı bölgelerde adaptasyon ve verim denemelerinde önemli ilerleme sağlandı.
Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nasibe Ebru Yaşa Kafkas, kuraklığa dayanıklılıkla ilişkili genlerin belirlendiğini ve yeni çeşit geliştirme çalışmalarında kritik aşamaya gelindiğini söyledi. İklim değişikliğinin tarımsal üretimde ciddi bir sorun oluşturduğunu belirten Kafkas, çileğin suya ihtiyaç duyan bir bitki olduğunu vurgulayarak, geliştirilen genotiplerin üreticilere önemli bir alternatif sunacağını ifade etti.
“Yeni çilek çeşitlerinin geliştirilmesi”
Çleğin yüzlek kök yapısına sahip olduğunu ifade eden Kafkas, “Çilek yetiştirmeye kalktığınız zaman mutlaka su olması gerekiyor. Çilek suyu seven bir bitki. Çünkü yüzlek köklere sahip, geniş yaprakları var ve meyvesi de bol su içeriyor. O yüzden susuz çilek yetiştiriciliği yapmak mümkün değil” dedi.
Projede iki temel hedef bulunduğunu belirten Kafkas, “Amacımız çilekte kurağa toleransla ilgili aday genlerin belirlenmesidir. İkincisi ise kurağa tolerans derecesi yüksek yeni çilek çeşitlerinin geliştirilmesidir. Bu proje sonunda üreticilerimiz kurağa toleransı yüksek yeni çilek çeşitlerini yetiştirme fırsatı bulabilecekler” diye konuştu.
“Çilekte kurağa dayanıklılıkla ilgili aday genlerin belirlenmesi”
Çilek ıslah çalışmalarının uzun yıllar sürdüğünü kaydeden Kafkas, biyoteknolojik yöntemlerle bu süreci hızlandırmayı amaçladıklarını belirterek, “Bu amaçla projemizde çilekte kurağa dayanıklılıkla ilgili aday genlerin belirlenmesini hedefledik. Islahçılar için yeni genetik materyaller üretmiş olacağız. Ayrıca ıslahtaki süreyi kısaltacak markörler geliştirmiş olacağız” ifadelerini kullandı.
“Çilek çeşit adaylarını topraksız kültürde de deniyoruz”
Üreticilere verimli ve kaliteli yeni çeşitler sunmayı amaçladıklarını vurgulayan Kafkas, “Biz üreticilere sunabileceğimiz verimli, kaliteli yeni çilek çeşit adayları ve fideler geliştiriyoruz. Yeni çeşitleri geliştirirken piyasadaki mevcut çeşitlerle aynı ya da daha üstün özelliklere sahip olmalarını hedefliyoruz” dedi.
Topraksız kültürde de denemeler yürüttüklerini belirten Kafkas, bazı çeşitlerin bu üretim modeline uyum sağlayamadığını anlatarak, “Bazı çeşitler toprakta çok güzel performans sağlıyor. Ancak bazı çeşitler kuraklık stresine, aşırı suya ya da susuzluğa hassasiyet gösterdiği için topraksız kültürde yetiştirilemiyor. Bu nedenle geliştirdiğimiz çeşit adaylarını topraksız kültürde de deniyoruz” şeklinde konuştu.
