Amerika’da ’Üstün Katkı Ödülü’ne layık görülen Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşenur Büyükgöze Kavas, gençlerin en çok yaşadığı problemlerden birinin ’belirsizlik’ olduğunu söyledi.
American Psychological Association (APA, Amerikan Psikoloji Derneği) Division 17-International Section tarafından verilen “Excellent Contribution Award” (Üstün Katkı Ödülü)’ne layık görülen Prof. Dr. Ayşenur Büyükgöze Kavas, OMÜ’ye büyük gurur yaşattı. Prof. Dr. Büyükgöze Kavas, ödülünü APA’nın 2026 Kongresi kapsamında Washington D.C.’de düzenlenen törende aldı.
Ödüle konu olan çalışmalarının uluslararası alandaki ölçek uyarlamaları ve kuramsal çalışmalardan oluştuğunu ifade eden Prof. Dr. Büyükgöze Kavas, farklı ülkelerden araştırmacılarla özellikle çalışma psikolojisi kuramı, insana yakışır iş, insana yakışır eğitim, algılanan eksik istihdam konularında araştırmalar yaptıklarını söyledi. Prof. Dr. Büyükgöze-Kavas, “Çalışmalarımı genellikle kuram temelli ve ölçek uyarlama ve geliştirme çalışmaları olarak iki temel alanda toplayabilirim. Türkiye’de bulunmayan bazı ölçme araçlarını Türkçeye kazandırmanın yanı sıra Amerika, Brezilya, Çin, Güney Kore başta olmak üzere uluslararası iş birliği içinde bulunduğum meslektaşlarımla kültürlerarası karşılaştırmalı çalışmalar yaptık. Diğer alanda ise çalışma psikolojisi kuramı üzerine; insana yakışır iş, insana yakışır eğitim ve algılanan eksik istihdam gibi kavramlar üzerine çalışıyoruz. Kariyerin bireyin iyi oluşunu nasıl etkilediğini, gençlerin kariyer kararı verirken nelere dikkat ettiğini ve üniversiteden iş hayatına geçiş sürecinde neler yaşadıklarını inceliyoruz” dedi.
“Kendilerini yeterince tanıyamayabiliyorlar”
Prof. Dr. Ayşenur Büyükgöze Kavas, gençlerin kariyer kararlarında yaşadığı sorunların başında belirsizliğin geldiğini belirterek, “Çok fazla uyaran var, çok fazla bilgi olabiliyor ama nasıl karar vereceğini bilmiyor veya bazen olgunlaşmamış kararlar verebiliyor. Kendini yeterince tanıyamayabiliyor. Gerçekten hangi alanda ne yapmak istediğini, kendisine ne kadar uygun olduğunu bilmeden seçim yapabiliyor. Üniversite sınavı bittikten sonra artık karar vermesi gerektiğinde ‘Bunların hangisi bana göre’ sorusuyla baş başa kalıyor. Özellikle günümüzde hangi alanda istihdam imkânı daha yüksekse sadece bu durumu dikkate alarak o alana yönelebiliyor. Böyle bir seçim sonucunda da okurken memnuniyetsizlik, iş hayatına atıldığında ise verimsizlik ve isteksizlik ortaya çıkabiliyor” şeklinde konuştu.
“Sosyal medya ve yapay zekâ da gençleri etkiliyor”
Gençlerin meslek seçiminde etkili olan faktörlerin geçmişe göre değiştiğini belirten Prof. Dr. Büyükgöze Kavas, aile ve öğretmenlerin yanı sıra arkadaş çevresi, sosyal medya ve yapay zekânın da önemli bir rol üstlendiğini dile getirdi. Sosyal medyanın gençlerin farklı meslekleri ve iş ortamlarını tanımasına katkı sağladığını ancak başarı hikâyelerinin arka planının çoğu zaman görülmediğini belirten Büyükgöze Kavas, “10 yıl önce çocuğun etrafında aile, yakın çevre ve öğretmen etkiliyken bugün artık aile kadar, belki bazen aileden bile daha etkili olan arkadaşlar, sosyal medya ve yapay zekâyı görebiliyoruz. Sosyal medyada çok güzel örnekler karşılarına çıkıyor, vizyonları genişleyebiliyor ve normalde görmedikleri iş ortamlarını görebiliyorlar. Ancak sadece başarılı kişileri görüyorlar. O kişinin kaç kere başarısız olduğunu, kaç kere çabaladığını ve buraya gelene kadar neler yaşadığını görmüyorlar” ifadelerini kullandı.
