Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nde Türkiye’nin heyelan risk haritası oluşturuldu. Harita, 3 günlük hava tahminlerine göre dinamik olarak güncelleniyor.
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi’nde geliştirilen sayısal harita, 3 günlük hava tahmin verileriyle güncellenerek Türkiye’nin dinamik heyelan riskini gösteriyor. Çalışma, 10 farklı parametre kullanılarak hazırlandı.
BEUN Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Türkiye’de en çok can ve mal kaybına neden olan afetlerin başında heyelanların geldiğini belirtti. Sayısal modelleme ile heyelanlarla ilgili risk haritaları oluşturmanın mümkün olduğunu ifade eden Kutoğlu, “Biz bu çalışmamızda zeminin gevşeklik ve sertlik parametrelerini, yola yakınlık, su alanlarına yakınlık ve arazi kullanımı gibi 10 tane parametreyi işin içine katarak tüm Türkiye’nin sayısal heyelan risk haritalarını oluşturduk” dedi.
Kutoğlu, kullanılan 10 parametre içinde en etkili olanın arazinin sertlik derecesini gösteren VS30 parametresi olduğunu söyledi. Bunu sırasıyla yüzey pürüzlülüğü ve kara yollarına yakınlığın takip ettiğini belirten Kutoğlu, zeminin su tutma kapasitesi, nehir yataklarına ve faylara yakınlık gibi parametrelerin de hesaplamada kullanıldığını aktardı.
Kutoğlu, “Oluşturduğumuz sayısal heyelan risk haritası üzerinde bunları web üzerinden servis ederek, vatandaşlarımız harita üzerinde dokunduklarında, yaşadıkları bölgede 30 metre çözünürlükle heyelan risk seviyelerini görme imkanına kavuşacaklar” diye konuştu.
Haritada kırmızı renklerin yüksek, maviye doğru giden renklerin ise düşük heyelan riskini gösterdiği bilgisi verildi.
“Heyelan haritamızı yağış durumuna bağlı olarak da üretebiliyoruz”
Prof. Dr. Kutoğlu, çalışmayı bir adım daha ileri taşıdıklarını ve sistemi dinamik hale getirdiklerini açıkladı. Kutoğlu, hazırlanan programın çalıştığı andan itibaren Avrupa Meteoroloji Merkezi’nden ileriye dönük üç günlük hava tahmin verilerini indirerek, yağış durumuna bağlı güncel bir heyelan haritası üretebildiğini söyledi.
Bu duruma örnek veren Kutoğlu, “26 Nisan tarihinde yaptığımız hesaplamada, ileriye dönük üç gün boyunca alınacak yağış miktarına göre risk ihtimallerinin bazı bölgelerde yükseldiğini görüyoruz. Örneğin, bu üç günlük yağış miktarını hesaba katmadan önce Doğu Karadeniz Bölgesi’nde risk çok daha yüksek gözükürken, o tarihteki yağışlar nedeniyle Marmara Bölgesi’nde ya da Batı Karadeniz Bölgesi’nde heyelan riskinin daha yükselmiş olduğunu görebiliyoruz” ifadelerini kullandı.
Çalışmanın kamu kurumları ve afetle ilgili kurumların da işine yarayabileceğini belirten Kutoğlu, Zonguldak’ın yüksek eğim miktarları nedeniyle sıkça heyelan yaşanan bölgelerin başında geldiğini hatırlattı. Kutoğlu, haritanın Zonguldak genelinde yerleşim yerlerinin daha dikkatli planlanmasında karar vericiler ve yerel yönetimler açısından yararlı olacağını kaydetti.
