Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. M. Nazım Karalezli, ayak bileği burkulmalarında “kırık yok” denilerek tedavinin ihmal edilmesinin kronik instabiliteye yol açabileceğini belirterek, ilk 3 haftalık doğru tedavinin çok önemli olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Karalezli,ayak bileği burkulmalarının basit bir sakatlık olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. Burkulmanın genellikle ayağın içe doğru ani dönmesi sonucu bağların esnemesi ya da yırtılmasıyla meydana geldiğini belirten Karalezli, en sık dış yan bağların (ATFL) hasar gördüğünü ifade etti.
Burkulma anında şiddetli ağrı ve kısa sürede gelişen şişliğin önemli belirtiler olduğunu dile getiren Karalezli, 24 saat içinde topuğa ve parmaklara doğru yayılan morarmanın ise iç kanamaya işaret edebileceğini kaydederek, üzerine basamama ve boşluk hissinin de ciddi yaralanma göstergesi olduğuna dikkat çekti.
“Kırık yok demek, hasar yok demek değildir”
Hastaların büyük bölümünün röntgende kırık çıkmaması üzerine tedaviyi yarıda bıraktığını belirten Karalezli, asıl tehlikenin burada başladığını söyledi. Yırtılan bağın sıkı şekilde iyileşmesi için en az 3 hafta destekleyici ortez ya da atel kullanılması gerektiğini ifade eden Karalezli, desteksiz erken yük vermenin bağların gevşek iyileşmesine ve kronik ağrıya yol açabileceğini belirtti. Bağların sadece kemikleri tutmadığını, aynı zamanda beynin ayağın konumunu algılamasını sağlayan sinir uçlarını da içerdiğini aktaran Karalezli, uygun fizik tedavi yapılmadığında denge kaybının kalıcı hale gelebileceğini vurguladı.
“İlk 48 saat kritik”
Burkulmalarda ilk 48 saatin önemine dikkat çeken Karalezli, RICE prensibinin uygulanması gerektiğini söyledi. İstirahat, buz uygulaması, elastik bandajla kompresyon ve ayağın kalp seviyesinden yukarıda tutulmasının şişliği ve hasarı azaltacağını kaydetti. Modern tedavinin fonksiyonel yöntemlerle yapıldığını belirten Karalezli, ayağın sağa-sola dönmesini engelleyen ancak hareketine izin veren özel bilekliklerin 3-6 hafta kullanılmasının önerildiğini ifade etti. Denge egzersizleriyle derin duyunun yeniden kazandırılmasının şart olduğunu dile getirdi.
“Cerrahi nadiren gerekli”
Taze burkulmalarda ameliyatın neredeyse hiç gerekmediğini belirten Karalezli, ancak kronik instabilite gelişen, düz yolda yürürken dahi ayağı dönen ya da eklem içinde kıkırdak hasarı bulunan hastalarda cerrahi müdahalenin gündeme gelebileceğini söyledi. Halk arasında yaygın olan “kırıkçıya çektirme” uygulamasının son derece riskli olduğunu vurgulayan Karalezli, bu tür müdahalelerin mevcut hasarı artırabileceğini belirtti. Spora dönüş süresinin yaralanmanın derecesine göre değiştiğini kaydeden Karalezli, “Ağrısız şekilde tek ayak üzerinde zıplayabiliyorsanız spora hazırsınız demektir. Basit burkulmalarda 2-3 hafta, ciddi yırtıklarda ise 6-8 haftayı bulabilir” dedi.
Karalezli, “Ayak bileği burkulmasını hafife almayın. İlk 3 haftada kullanacağınız basit bir bileklik, sizi ömür boyu sürebilecek bir sorundan kurtarabilir” ifadelerini kullandı.
