Menopoz sonrası dönemde kadınların sıklıkla dile getirdiği unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve zihinsel yavaşlama gibi yakınmaların bilimsel karşılığı giderek daha net biçimde ortaya konuyor. Menopoz döneminde bilişsel yakınmalar yaşayan kadınların normal yaşlanma düşüncesiyle yalnız bırakılmaması uyarısında bulunan Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, gerekirse nörolojik değerlendirmeden geçirilmesinin büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
İngiltere’de yürütülen ve UK Biobank verilerine dayanan kapsamlı bir araştırma, menopozun yalnızca hormonal değil, aynı zamanda bilişsel işlevler ve beyin yapılarıyla ilişkili bir süreç olduğunu gösterdi. Psychological Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada yaklaşık 125 bin kadının verileri incelendi. Araştırma sonuçları, menopoz sonrası dönemde özellikle reaksiyon süresi, bellek ve dikkatle ilişkili bilişsel testlerde bazı değişiklikler görülebildiğini ortaya koydu. Ayrıca hipokampus ve entorhinal korteks gibi hafıza ile yakından ilişkili beyin bölgelerinde saptanan yapısal farklılıklar, menopozun beyin sağlığı açısından da kritik bir biyolojik dönem olduğuna işaret ediyor. “Menopoz, yumurtalık fonksiyonlarının azalmasıyla birlikte östrojen ve progesteron hormonlarında belirgin düşüşün yaşandığı, adet döngüsünün kalıcı olarak sona erdiği doğal bir yaşam evresidir” diyen Medicana Çamlıca Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Hilal Taştekin Toz, menopoza bağlı etkileri şu şekilde açıkladı:
“Bu dönem genellikle 45-55 yaşları arasında görülür. Menopozla birlikte yaşanan hormonal değişimler, yalnızca sıcak basması ve uyku sorunları gibi fiziksel belirtilerle sınırlı kalmayıp, beynin bilişsel ve duygusal işleyişini de etkileyebilmektedir.”
Hormon tedavisi tek başına çözüm değil
İngiltere’deki araştırmada, hormon replasman tedavisi (HRT) kullanan bazı kadınlarda belirli bilişsel testlerde daha iyi performansla ilişkili sonuçlar da bildirildi. Ancak uzmanlar bu bulguların, hormon tedavisinin doğrudan bilişi iyileştirdiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekti. Bulguların daha çok, menopoz dönemindeki hormonal değişimlerin beyin fonksiyonlarıyla ilişkisini ortaya koyduğu belirtildi.
“Menopoz, beyni de etkileyen doğal bir geçiş dönemidir”
Nöroloji Uzmanı Dr. Hilal Taştekin Toz, menopoz sürecinin nörolojik açıdan da yakından izlenmesi gerektiğini vurgulayarak, “Menopoz bir hastalık değildir ancak beyni de etkileyen doğal bir geçiş dönemidir. Bu dönemde ortaya çıkan unutkanlık, dikkat sorunları ve zihinsel yavaşlama gibi yakınmalar ‘normal yaşlanma’ düşüncesiyle göz ardı edilmemelidir. Gerekli durumlarda nörolojik değerlendirme yapılması büyük önem taşır” dedi.
Uzm. Dr. Hilal Taştekin Toz, doğru yaşam tarzı düzenlemeleri ve kişiselleştirilmiş yaklaşımlarla bu sürecin çok daha sağlıklı yönetilebileceğini belirtti ve ekledi:
“Zihinsel aktiviteyi sürdürmek, uyku hijyenine dikkat etmek ve uygun hastalarda bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımları, menopoz dönemindeki bilişsel yakınmaların yönetilmesinde önemli rol oynar.”
Kadın beyin sağlığı için kritik bir eşik
Araştırma bulguları ve uzman görüşleri, menopozun kadın beyin sağlığı açısından kritik bir eşik olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, kadınların bu dönemi yalnızca geçici şikayetler olarak görmeden, bilinçli takip ve profesyonel destekle yaşam kalitelerini koruyabileceklerini vurguluyor.
