ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın diğer ülkelere karşı stratejik bir silah olarak kullandığı ve ticaret savaşlarına neden olan gümrük tarifelerini iptal edilmesine yönelik kararı 6’ya karşı 3 oyla kabul ederken, Trump’ın tarifelerinin yetki aşımı olduğunu açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump, kararı “utanç verici” olarak nitelendirdi
ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın ulusal acil durumlar için öngörülen bir yasaya dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini iptal etti. Küresel ekonomi açısından büyük neticeleri olacak karar, Trump yönetiminin birçok ülkeyle uzun müzakereler sonucu inşa ettiği yeni ticari ilişkiler ağı ve Trump’ın gümrük vergilerinden kaçınmak isteyen büyük firmaları ABD’ye yatırım yapmaya zorlama planlarına darbe indirdi. Yüksek Mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla kabul ettiği kararla, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nı gümrük tarifeleri uygulamak için kullanmasının yetki aşımı olduğuna hükmeden alt mahkeme kararını onadı.
“Bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin sözü bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir”
Hakim John Roberts, kararda Trump’ın gümrük tarifelerine hukuki meşruiyet sağladığını ileri sürdüğü yasa metninden alıntı yaparak, yasanın başkana tanıdığı “ithalatı düzenleme” yetkisinin gümrük tarifeleri koyma yetkisi sağlamadığını ifade etti. Roberts, “Yasanın yarım asırlık yürürlük süresi boyunca hiçbir başkan, bu yasaya dayanarak herhangi bir gümrük tarifesi uygulamamıştır. Bunun da ötesinde, bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin sözü bile edilemeyeceğini belirtmek gerekir” diye yazdı. Roberts, uygulamanın tarihte emsalinin bulunmayışı ile “başkanın iddia ettiği geniş yetkiler birlikte düşünüldüğünde, söz konusu tarifelerin Trump’ın yetkilerini aştığını gösterdiğini” savundu.
Yüksek Mahkeme kararı, ABD’nin tarifeler nedeniyle elde ettiği aylık yaklaşık 30 milyar dolar olduğu tahmin edilen ilave gelirin iade edilip edilmeyeceğine ilişkin bir bahis içermedi.
Trump: “Karar utanç verici”
ABD Başkanı Donald Trump, mahkemenin kararını Beyaz Saray’da eyalet valilerine hitap ettiği bir konuşma sırasında kendisine uzatılan bir not ile öğrendi. ABD basınında yer alan haberlere göre notun ardından öfkelenen Trump, kararın “utanç verici” olduğunu söyledi.
Demokratlar memnun oldu
Yüksek Mahkeme kararı, Demokrat Partili siyasetçiler ve iş dünyasından çeşitli sektör grupları tarafından memnuniyetle karşılandı. Cumhuriyetçi Parti siyasetçileri ise “skandal” nitelikteki kararın ABD’nin haksız ticaretle mücadelesine zarar verdiğini söyledi.
Kararın ardından tarifeler konusundaki belirsizlik nedeniyle baskı altında olan ABD borsa endeksleri, iki haftadan uzun bir sürenin en güçlü yükselişini kaydetti. Kararla birlikte ABD doları değer kaybetti ve hazine tahvillerinin getirileri ise sınırlı ölçüde yükseldi.
“Gümrük tarifeleri olmasaydı herkes iflas ederdi. Tüm ülke iflas ederdi”
Trump, dün konuya ilişkin olarak yaptığı bir açıklamada, “Gümrük tarifeleri olmasaydı herkes iflas ederdi. Tüm ülke iflas ederdi” ifadelerini kullanmıştı. Gümrük vergilerinin Amerikan ekonomisini koruduğunu ifade eden Trump, “Bunu yapma hakkına sahibim. Ulusal güvenlik gerekçesiyle gümrük tarifeleri uygulamaya hakkım var” demişti.
Donald Trump’ın dünyanın en büyük tüketicisi ABD’nin ithal ettiği ürünlere getirdiği tarifeler, ABD ile güçlü ticari ilişkileri olan ülkelere karşı bir dış politika aracı olarak kullanılmıştı.
ABD Başkanı Trump’ın ikinci döneminde göreve başlamasının ardından başlayan küresel ticaret savaşının merkezinde yer alan tarifeler, ABD ile geleneksel müttefiklerinin arasını açmış, finansal piyasaları etkilemiş ve küresel ölçekte belirsizliğe yol açmıştı.
Tarife politikalarından övgüyle söz eden Trump, bu sayede otomotiv endüstrisinin ABD’ye geri döndüğünü, fabrikaların ABD’ye taşındığını ve tarifeler sayesinde ülkeye 18 trilyon dolardan fazla yatırımın garanti altına alındığını söylemişti.
Trump, Kongre onayı aramamıştı
ABD Anayasası, vergi ve gümrük tarifeleri koyma yetkisini başkana değil ABD Kongresi’ne veriyor. Başkan Trump, gümrük tarifelerini uygulamaya koyarken Kongre onayı aramamış ve başkana acil durumlarda ticareti düzenleme yetkisi tanıyan Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na başvurmuştu.
Beyaz Saray, Yüksek Mahkemenin tarifeleri iptal etmesi halinde Başkan’ın tarife uygulamak için alternatif yetkilere başvuracağını duyurmuştu.
