Van’da tescilli savat sanatı, atölyelerde genç ustalara öğretilerek geleceğe taşınıyor.
Van’da yaklaşık 2 bin 800 yıllık geçmişi olan ve 1915 öncesinde 120’den fazla atölyede icra edilen savatlı gümüş işlemeciliği, yok olma tehlikesini geride bırakarak yeniden ilgi odağı oldu. 90’lı yıllarda yeniden canlandırılan ve 2017 yılında tescil alan sanatın günümüzdeki temsilcilerinden 44 yıllık savat ustası Sadık Binici, üretim kapasitesini ve eğitim faaliyetlerini genişletti. Daha önce ürünlerini sadece toptan satışa sunan Binici, Van Bedesten Çarşısı’nda açtığı yeni iş yerinde hem üretim yapıyor hem de sanatı doğrudan vatandaşların beğenisine sunuyor.
İHA muhabirine konuşan savat ustası Sadık Binici, kadim sanatı gelecek kuşaklara aktarmak için eğitim odaklı bir çalışma yürüttüklerini belirtti. Binici, “Savat, Urartulardan günümüze gelen kadim bir Van sanatıdır. Urartu Devleti’nden sonra Roma döneminde de bu bölgede icra edilmiştir. Selçuklular bu sanata büyük önem vermiş, Osmanlı döneminde ise sanat zirveyi yaşamıştır. Osmanlı’nın son dönemlerinde, 1915 öncesinde burada 125 civarında kuyumcu atölyesi bulunmaktaydı. O zamanki nüfusun yüzde 7’sine tekabül eden bir sanatkâr kitlesi bu işle uğraşıyordu. Ben de bu sanatı şimdiki gençlere öğretmeye çalışıyorum. Şu anda yanımda 5-6 kişi çalışıyor. Gençler hakikaten hem hevesliler hem de bu işi yapmak için ellerinden geldiğince uğraşıyorlar. İnşallah bu işi öğrenip benden sonra da devam ettirirler ve daha çok insana öğretirler, amacımız budur” dedi.
Osmanlı’nın son dönemlerinde bu bölgede yapılan savatlı takıları ve tabakaların, günümüz şartlarında teknolojinin de ilerlemesiyle daha da geliştirdiklerini dile getiren Binici, “Artık tespihler ve çok değişik takılar da üretiyoruz. Urartu figürlerini kullanıp savatla birleştiren, bu alandaki tek atölyeyiz. Selçuklu figürlerini işliyoruz; bölgeye ait olan çiçek modellerini, ters lale figürlerini kullanıyoruz. Bu alanı epey bir geliştirdik. Hem Van’ı daha iyi tanıtmak için elimizden geleni yapıyor hem de bu işi daha da ilerletmek istiyoruz” diye konuştu.
“Türkevi’nde tanıtılması gurur kaynağı oldu”
Savat sanatının uluslararası düzeyde gördüğü ilgiden bahseden Binici, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Amerika New York’taki Türkevi’nde Cumhurbaşkanımızın eşi Emine Erdoğan’ın ürünlerimizi oraya götürüp tanıtması, Van’ımız için büyük bir gurur kaynağı oldu. Biz de bu işi artık geriye değil, daima ileriye götürmek için elimizden geleni yapıyoruz. Daha önceleri ürünlerimizi toptan yapıp satıyorduk; ancak şimdi kendi iş yerimizi açtığımız için ürünlerimizi doğrudan insanların takdirine ve beğenisine sunuyoruz. İsteyenler gelip görebilirler; yeni açılan Van Bedesten Çarşısı’nda iş yerimiz bulunmaktadır.”
