Dede yadigarı merakla tespih tasarım ustası olan Muhammed Koyuncu, Mescid-i Nebevi model tespihiyle dikkat çekiyor. Koyuncu, “Tespihi yapmak takriben 10 gün kadar sürdü. Güzel bir eser ortaya çıktı. Onu da çocuklarıma bırakmayı düşünüyorum” diye konuştu.
Geleneksel el sanatları arasında önemli bir yere sahip olan tespih ustalığı, sabır ve ince işçilik gerektiren yapısıyla öne çıkıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı onaylı tespih tasarım ustası olan Muhammed Koyuncu, dede yadigarı merakla başladığı mesleğinde yıllar içinde ustalaşarak, el emeği tespihleriyle hem yurt içinde hem de yurt dışında koleksiyonerlere ulaşıyor.
“5-10 dakika da olsa girip tozunu çekip öyle evime giderim”
Dede yadigarı tespihin merakıyla bu işe başladığını belirten Muhammed Koyuncu, “Çalıştığım kurumda da bir arkadaşın tespih ustası olduğunu öğrendim. Tespihle ilgili sorular sordum ve bana bir tespih yapmasını istedim. O da beni davet etti. Tespihi beraber yaptık. Daha sonrasında da tozunu yuttuk diyelim, tespih işine başladık. Birkaç yıl çıraklığını yaptım. Daha sonra da tespih ustası olarak devam ettik. Şu an atölyeye girmediğim gün rahatsız oluyorum. İşten dolayı giremediğim zaman 5-10 dakika da olsa girip tozunu çekip öyle evime giderim. Bu işi de 7-8 yıldır ustalığını yapıyorum. Çıraklıkla birlikte sayarsak daha da fazla oluyor” dedi.
“Bu süreç bir aşkın başlangıcı gibi”
Tespih yapım sürecini anlatan Koyuncu, “Bu süreç bir aşkın başlangıcı gibi diyebiliriz. İlk önce malzememizi değerlendiririz. En güzel modeli nasıl yapabiliriz diye bir taslaklama işlemi yaparız. Bunu yaptıktan sonra kesime geçeriz. Kesimi yaptıktan sonra zımparasına geçeriz. Delimi var. Tekrar şekil verme işlemi var. Zımparası var tekrar. Sonra cilalama işlemi vardır. Daha sonra da tespih dizilimiyle aşkımız gerçekleşmiş olur. Minimum bir tespih 1 gün sürer. Malzemenin işçiliğine göre, sertliğine göre de bu birkaç gün daha fazla sürdüğü olabiliyor. Gözde malzemelerimiz, nadir katalinlerden başlayıp doğal gruplar, kukadır, hayvansal ürünler, ağaç gruplarımız, damla kehribarlarımız var. Türkiye’mizin oltuları meşhur, onlardan işleyebiliyoruz. Genelde bu malzemeleri çalışıyoruz” diye konuştu.
“14 ile 15 bin liradan başlayarak 100-150 bin liraya kadar gidebiliyor”
Tespihin kalitesinin nasıl ayırt edilebileceğini ve satış fiyatına değinen Koyuncu, “Elinizi aldığınızda zaten cilasından bile fark edilebilir. Biz tek tek her aşamasını elimizden geçirdikten sonra tespih oluşuyor. Onlar da fabrikasyon usulü, el değmeden, zımparası, cilası her şeyi makineden geçtiği için kalite düşük oluyor. 5 dakikada bir tespih hazır oluyor. Her bütçeye uygunda malzemelerimiz mevcuttur. Malzeme ile birlikte minimum 14 ile 15 bin liradan başlayarak 100-150 bin liraya kadar gidebiliyor” şeklinde konuştu.
“Bu işi yaptığım için tescillemek istedim”
Bakanlık onaylı tespih ustası olmak istediğini dile getiren Koyuncu, “Bu işi yaptığım için tescillemek istedim. İleride çoluğumun çocuğum bu mesleği de ilerletmesi için, onlara bu mesleği bir bilezik olarak kollarına takabilmesi için. Ben de bu adımla başladım. Süreç benim için de güzel oldu. Bu işi yapmamın takdir belgesi gibi olduğu için de sevindim açıkçası” ifadelerini kullandı.
“Normal insan dişi gibi koktuğu için bunlar biraz zorluyor”
Tespih yapımında en çok sert malzemelerin zaman aldığını vurgulayan Koyuncu, “Bunlar ağaç grupları, diş grubu hayvansal ürünlerden bahsedebiliriz. Bunlar daha da zor oluyor. Delim aşaması zor oluyor. Malzeme doğal olduğu için de yanma ihtimali yüksek. Kokusu da normal insan dişi gibi koktuğu için bunlar biraz zorluyor. Ama bizim için problem değil” dedi.
Mescid-i Nebevi tespih modeli
Severek yaptığı ve çerçevelettiği tespihin hikayesini anlatan Koyuncu, “Mescid-i Nebevi model. Gidip görmek nasip olmadı, inşallah olur. Peygamber Efendimiz’i çok sevdiğim için orayı kendime özgü modelini tespihime işlemek istedim. Takriben 10 gün kadar sürdü. Güzel bir eser ortaya çıktı. Onu da çocuklarıma bırakmayı düşünüyorum” diye konuştu.
Tespih tasarım ustalığı süreci
Koyuncu, Kültür ve Turizm Bakanlığı tespih tasarım ustalığı başvuru sürecinin internet üzerinden gerçekleştirildiğini, adaylardan üretim aşamalarını içeren kısa videolar talep edildiğini ifade etti. Aynı zamanda başvuruların değerlendirilmesinin ardından uygun bulunan adayların komisyona davet edildiğini ve komisyonda yapılan inceleme sonucu onay alanların ‘tespih tasarım ustası’ ünvanı kazandığını aktardı.
“Suudi Arabistan, Kuveyt, Dubai oralarda da müşterilerimiz var”
Koleksiyonerlerin sadece Türkiye ile sınırlı kalmadığını dile getiren Koyuncu, “Arap ülkelerinde, daha çok Suudi Arabistan, Kuveyt, Dubai oralarda da müşterilerimiz var. Bize sosyal medya üzerinden ulaşabiliyorlar. Türkiye’ye gidip gelenler oluyor. Kendileri bizzat buraya da teşrif ettikleri oluyor. Bu şekilde iletişim kurup bizden tespih yapımını istiyorlar” şeklinde konuştu.
Geleceğe umut
Muhammed Koyuncu, tespihin kültürde önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, bu alanda geleceğe dair umutlu olduğunu ifade etti ve mesleğe ilgi duyan yeni ustaların yetiştiğini, ortaya nadir eserlerin çıktığını dile getirdi.
Mesleğe başlayacaklara öneri
Mesleğe başlamak isteyenlere de tavsiyelerde bulunan Koyuncu, tespih ustalığının sabır ve sebat gerektirdiğini vurguladı. İlk aşamalarda maddi kazanç beklentisinin ön planda tutulmaması gerektiğini belirten Koyuncu, ustalığın zamanla kazanıldığını ve bu işi severek yapmanın süreci daha anlamlı hale getirdiğini ifade etti.
