Trabzon’un Sürmene ilçesinde yaklaşık 65 yıl önce hiç kimseden eğitim almadan kemençe yapmaya başlayan 81 yaşındaki Hasan Sancak, bugüne kadar tamamen el yapımı 400 kemençe yaptı.
Ailesinde kemençe yapan kimse olmadığını dile getiren Sancak, ilk mesleğinin kunduracılık olduğunu, ayakkabı dükkânı açmasına rağmen kemençe yapmaktan hiç vazgeçmediğini kaydederek yıllar içinde kemençenin birçok yönünü zamanla değiştirdiğini söyledi.
“Benim bir ustam olmadı”
Kemençe yapımına başladığında bir ustasının olmadığını kaydeden Sancak, “81 yaşındayım. Benim bir ustam yok. İlkokula giderken kemençe yapmaya başladım. Ustam olmadığı için yaptığım kemençeler, hiçbir ustanın yaptığına benzemez. Bunu iyi anlamda söylemiyorum. İyi ya da kötü olduğuna karar verecek olan, kemençeyi kullanan üstatlardır. Kararı üstatlar verir, ben değilim. Bizim ailede kemençe yapan kimse yok. İlk mesleğim kunduracılıktır. Ayakkabı dükkânı açtım ama yine de kemençe yapmaya devam ettim. Bu yetenek bana Allah vergisi. Bahattin Çamurali üstadımız rahmetli, benim köylümdür. Kendisi iyi bir kemençe ustası ve iyi bir icracıydı. Onun elinde gördüğüm kemençeleri yapmaya çalışırdım. O yetenek bende vardı. O gün bugündür kemençe yaparım ama çalmasını bilmem” dedi.
Bu işi benim gibi tamamen elde yapan pek yok
Günümüzde kemençeyi kendi gibi elde yapanın pek olmadığını belirten Sancak, “Kemençenin birçok tarafını zamanla değiştirdim. ’Nasıl olur?’ diye diye kendi kendimi geliştirdim. Kemençe dört kısımdan oluşur: ağacı, kapağı, işçiliği ve telleri. Bu dördünden biri eksik olursa kemençe olur ama kaliteli olmaz. Bir hatıra defterim var. Bu defterde kemençe çalanların fotoğrafları bulunur. Aynı zamanda o fotoğraflardaki kişilere kemençe yaptım. Defterde yaklaşık 400 kişi var. Kemençe yapım işini uzun yıllar köyde sürdürdüm. 1990 yılında şu anki dükkânımı açtım. 2000’li yıllarda da hatıra defterini tutmaya başladım. Yaklaşık 35 yıldır bu küçük dükkânda kemençe yapıyorum. Fiilen 65 yıldır bu işle uğraşıyorum. Komşumuz Yunanistan’a da kemençe yaptım. 2005 yılında Kültür Bakanlığı aracılığıyla Yunanistan’da düzenlenen kemençe yapma yarışmasına katıldım. 55 Yunanlı arasında tek Türk bendim ve o yarışmada üçüncü oldum. 65 yıl önce yaptığım kemençe ile bugün yaptığım kemençe arasında çok fark var. Şimdi işler daha kolay. O zamanlar köyde çalışıyordum; elektrik yoktu, her şeyi el yordamıyla yapıyorduk. Teknoloji işimizi çok kolaylaştırdı. Ancak yetenekli olmazsan bu işi yapamazsın. Sabırlı olmazsan da yapamazsın. Bu işi benim gibi tamamen elde yapan pek yok, çoğu makineyle yapıyor. Benden yaşlısı yok diyebilirim ama yaşıma yakın olanlar var” diye konuştu.
