Erzurum’da bulunan 2 bin 500 yıllık ‘taş baba’ heykeli ziyaretçilerin ilgi odağı oldu

Erzurum Müzesi’nde sergilenen ve Türk mezar gömme geleneklerinin en belirgin örneklerinden biri olan 2 bin 500 yıllık ‘Taş Baba’ heykeli, müze ziyaretçilerinin en çok merak ettiği eserlerin başında yer alıyor.

Erzurum’da hayvan otlatan bir çiftçi tarafından tesadüfen bulunan ve 2 bin 500 yıllık olduğu anlaşılan ‘Taş Baba’ heykeli, sergilendiği Erzurum Müzesi’nde ziyaretçilerin, özellikle de çocukların ilgi odağı haline geldi. Türkiye’de benzeri bulunmayan ve Orta Asya Türk kültürünün Anadolu’daki en önemli izlerinden biri olan eşsiz eser, üzerindeki motiflerle dikkat çekiyor.

Duyarlı vatandaşlar haber vermişti

Erzurum’un Şenkaya ilçesine bağlı Ormanlı Mahallesi’nde 2020 yılında hayvanlarını otlatan Aytaç Alver isimli çiftçi, otların arasında üzerinde motifler olan bir taş fark etti. Durumu hemen Müze Müdürlüğü yetkililerine bildiren duyarlı vatandaşın ihbarı üzerine bölgede inceleme başlatıldı. Arkeologlar tarafından yapılan detaylı incelemeler ve restorasyon çalışmalarının ardından, eserin Kıpçaklar dönemine ait olduğu tahmin edilen 2 bin 500 yıllık bir ‘Taş Baba’ heykeli olduğu ortaya çıktı.

Hayvan otlatırken fark etti, tarih gün yüzüne çıktı

Tarihi eseri bulan mahalle sakini Aytaç Alver, hayvanlarını otlatırken otların arasında farklı motifler barındıran bir heykel olduğunu fark ettiğini ve taşın değerli olabileceğini düşünerek yetkililerle iletişime geçtiğini belirtti. Alver’in dikkati sayesinde koruma altına alınan 123 santimetre uzunluğunda ve 45-47 santimetre genişliğindeki devasa heykel, titiz bir konservasyon sürecinin ardından Erzurum Müzesi’ndeki yerini aldı.

“Türkiye’de benzeri bulunmayan ünik bir eser”

Bozkır kültüründe özellikle soylular için yapılan ‘kurgan’ adı verilen mezarların üzerine dikilen ve ölen kişiyi temsil eden Taş Baba heykelleri, Türklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya taşıdığı en belirgin gelenekler arasında yer alıyor. Erzurum’da sergilenen bu eserin ise Türkiye’de bir ilk ve tek (ünik) olduğu ifade ediliyor. Yetkililer, eserin önemine değinerek şu bilgileri paylaştı: “Taş Baba, İslamiyet’ten önceki Türklerde, özellikle Orta Asya’da bulunan Türk kavimleri tarafından büyük devlet adamlarının mezarlarına dikilen şahide taşlarıdır. Eserin üzerinde, Türk geleneklerinde olduğu gibi elinde ‘bengü bade kasesi’ ve belinde sıralı kemer görülüyor. Bu kemer, vefat etmiş Türk büyüğünün makam ve rütbesini simgeler; kemerdeki çizgi sayısı arttıkça makamı da yükselmektedir. Elindeki ‘Bengü Bade’ ise kişinin öldükten sonra sonsuzluk kadehini içerek ölümsüzlüğe gittiğini temsil eder. Bu eserin benzerlerinin orijinali Orta Asya’da yer alıyor. Türklerin Anadolu’ya yayılımının en somut kanıtlarından biri olan bu eser, yaklaşık 2 bin 500 yıl öncesine ait ve ülkemizdeki tek örnektir.”

Müzenin en gözde parçalarından biri olan Taş Baba heykeli, her gün yüzlerce tarih meraklısını ağırlarken, özellikle çocukların büyük ilgisini çekiyor.