Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, Türkiye’de vergi sisteminin adalet temelinde yeniden ele alınması gerektiğini vurgulayarak kayıt dışılığın önlenmesi, kazancın vergilendirilmesi ve yapay zeka destekli erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı ve Diyarbakır Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası (DSMMMO), “Vergi Denetiminde Yeni Yaklaşımlar”, “Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN)”, “Elektronik İnceleme Süreci” ve “VDK-Dilekçe ve Bilgi Verme Uygulaması” başlıklı seminer düzenledi.
DTSO meclis salonunda düzenlenen seminere DTSO Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, Diyarbakır Defterdarı Mustafa İnceçayır, DSMMMO Başkanı Amine Demir Çoban, çok sayıda mali müşavir ve muhasebeci katıldı. Burada konuşan DTSO Başkanı Kaya, Türkiye’de vergi sisteminin adalet temelinde yeniden ele alınması gerektiğini vurguladı. Kaya, kayıt dışılığın önlenmesi, kazancın vergilendirilmesi ve yapay zeka destekli erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Kaya, 26 bin üyeye sahip DTSO açısından mali müşavirlerin “en önemli paydaşlar” olduğunu belirterek, “Bizim için sizlerin güçlü olması, bilgili olması ve sahada etkin olması hayati önemdedir” dedi.
“Vergi, cironun değil kazancın vergilendirilmesidir”
Vergi sistemindeki temel sorunun adaletsizlik olduğunu ifade eden Kaya, dolaylı ve dolaysız vergiler arasındaki dengesizliğe dikkat çekti. Kaya, “Bugün vergi sistemi ağırlıklı olarak kayıt altında olanların omuzlarına yüklenmiş durumda. Kayıt dışı olanlar hiç vergi ödemezken, kayıtlı olanların oranları sürekli artırılıyor. Vergi dediğimiz şey cironun değil, kazancın vergilendirilmesidir. Bu ilke sağlanmadığı sürece adalet de sağlanamaz” diye konuştu.
Kayıt dışılığın önlenmesinin yalnızca oran artırımıyla mümkün olmadığını vurgulayan Kaya, tabana yayılmış, herkesin kazancı oranında vergi ödediği bir sistemin zorunlu olduğunu söyledi. Yapay zekanın yalnızca sanayi ve üretimde değil, vergi sisteminde de köklü değişimlere yol açtığını ifade eden Kaya, işletmelerin bu dönüşüme uyum sağlaması gerektiğini belirtti. “Beğensek de beğenmesek de yapay zekâ vergi sisteminin içine girmiş durumda. Uyum sağlamazsak ya sistem dışına düşeceğiz ya da işletmelerimizi kapatmak zorunda kalacağız” diyen Kaya, bu süreçte mali müşavirlerin rolünün daha da kritik hale geldiğini vurguladı. Son dönemde vergi idaresinden gelen otomatik bildirimler ve geçmişe dönük incelemelerin işletmeleri zorladığını dile getiren Kaya, erken uyarı ve bilgilendirme mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Kaya, Diyarbakır’da son dönemde kısa sürede açılıp kapanan şirket sayısındaki artışa da dikkat çekerek, bunun hem kent ekonomisini hem de kayıtlı işletmeleri olumsuz etkilediğini söyledi. Kaya, “Naylon şirketler haksız rekabete neden oluyor ve uzun vadede hepimizin başını ağrıtacak bir tablo ortaya çıkarıyor. Yapay zeka destekli denetim sistemleri gerçekten kayıt dışını hedef alırsa, kayıtlı işletmeler bundan rahatsız olmaz” şeklinde konuştu.
‘’Bu sistem üç ayaklıdır, biz, siz ve vergi kurumu”
Vergi adaletinin sağlanmasının tek bir kurumun sorumluluğu olmadığını vurgulayan Kaya, çözümün ortak akıldan geçtiğini belirterek şöyle devam etti:
“Bu sistemin üç ayağı var, mali müşavirler, iş dünyası ve vergi kurumu. Hep birlikte çalışarak, popülizm yapmadan, kazancın vergilendirildiği adil bir sistemi kurmak zorundayız. Eğer Diyarbakır’daki en büyük bin şirketle, en zengin bin kişi aynı kesim değilse, burada toplumsal bir sorun vardır.”
Konuşmasının sonunda toplantının düzenlenmesinde emeği geçenlere teşekkür eden Kaya, adaletli, şeffaf ve sürdürülebilir bir vergi sisteminin hem Diyarbakır’ın hem de Türkiye ekonomisinin geleceği açısından zorunlu olduğunu vurguladı.
DSMMMO Başkanı Amine Demir Çoban, mesleki camiada birlik ve beraberliğin önemine dikkat çekerek, “Mesleğimizin, akademik herhangi bir meslekten katbekat fazla sorumluluk ve ceza ile muhatap olduğu bir gerçekliktir. Özellikle sorumluluk raporları bağlamında, meslek mensuplarının buna denk düşecek bir yetkiyle donatılmadan çalışmak zorunda kalması önemli bir problemdir. Bu bağlamda, vergi mahremiyeti başta olmak üzere gerekli hukuki ve idari düzenlemelerin yapılması sağlanmalıdır. Cezaların, işlemle orantılı ve amaca uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Bizler bunun mücadelesini vereceğiz. Bizler, mesleğimizin en büyük sermayesi olan meslek itibarına duyulan güveni hep birlikte koruyacağız’’ dedi.
Yapılan konuşmaların ardından Antalya Vergi Denetim Kurulu Başkanı Emre Gök ve Antalya Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcısı Çağrı Türkyılmaz, Vergi Denetiminde Yeni Yaklaşımlar, Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), Elektronik İnceleme Süreci ve “VDK-Dilekçe ve Bilgi Verme Uygulaması konularında katılımcıları bilgilendirdi.
