Kastamonu Üniversitesi’nde yapay zeka ve yayın etiği eğitimi

Kastamonu Üniversitesi’nde hayata geçirilen proje kapsamında, 283 araştırmacıya yayın etiği çerçevesinde yapay zeka yabanlı dil modellerinin kullanımı konusunda eğitim verildi.

Kastamonu Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin ev sahipliğinde ve TÜBİTAK desteğiyle “Yayın Etiği Çerçevesinde Yapay Zeka Tabanlı Dil Modellerinin Kullanımı” başlıklı eğitim programı düzenlendi Doç. Dr. Erkam Temir yürütücülüğünde hayata geçirilen programda, üretken yapay zeka araçlarının akademik üretim süreçlerine etkisi, etik riskler, hukuki sorumluluklar ve iyi uygulama ilkeleri çerçevesinde kapsamlı biçimde değerlendirildi.

Çevrimiçi olarak gerçekleştirilen eğitimlere, farklı disiplinlerden toplam 283 araştırmacı katıldı. Katılımcıların yapay zeka tabanlı dil modellerini bilimsel araştırma süreçlerinde kullanırken karşılaşabilecekleri etik sorunları tanıması, yapay zekanın literatür taraması, veri analizi, kodlama ve taslak metin üretimi gibi alanlarda araştırmacıya zaman kazandıran bir kolaylaştırıcı işlevi görebildiği, buna karşılık kontrolsüz ve şeffaf olmayan kullanımın intihal, fikri mülkiyet ihlali, atıf hataları, uydurma/yanlış bilgi üretimi ve yazar katkısının belirsizleşmesi gibi sorunlara zemin hazırlayabildiği vurgulandı.

Eğitimlerde dil modellerinin karar verici otorite olarak konumlandırılmaması gerektiği üzerinde duruldu. Akademik çalışmanın temelini oluşturan hipotez kurma, yöntemsel tercih yapma, yorumlama ve tartışma, inşa etme gibi entelektüel süreçlerde nihai sorumluluğun araştırmacıda olduğu, yapay zekanın ise ancak insan denetimi altında, doğrulama ve eleştirel değerlendirme süreçleri işletilerek kullanılmasının bilimsel etik açısından zorunlu olduğu ifade edildi.

İki gün süren etkinlik, 16 saatlik yoğunlaştırılmış program formatında yürütüldü. Alanında uzman isimlerin katkısıyla disiplinler arası bir yaklaşım benimsenirken, yayın etiği ilkeleri, akademik dürüstlük standartları, metin üretiminde sorumluluk paylaşımı, fikri haklar ve ihtimal hukuki sonuçlar gibi başlıklar etrafında değerlendirmeler yapıldı. Katılımcılar ayrıca, yapay zeka kullanımının hangi durumlarda beyan edilmesi gerektiği, üretilen çıktının nasıl doğrulanacağı ve metin üretim sürecinde insan katkısının nasıl şeffaf biçimde gösterilebileceği gibi konularda örnek senaryolar üzerinden münazara etme imkanı buldu.

Etkinliğin kapanışında, katılımcıların yapay zeka destekli araçları kullanırken şeffaf beyan, çıktı doğrulama ve etik risk farkındalığı konularında yetkinlik kazandıklarının raporlandığı bildirildi. Programın, akademik üretimde kalite güvencesini güçlendirmeyi ve araştırmacılara hızla dönüşen dijital araştırma ekosisteminde yol gösterecek bir etik çerçeve sunmayı amaçladığı kaydedildi.